Lời người dịch

“Loài người mới” là một từ xuất hiện ở Trung Quốc những năm gần đây. Trong đời sống thực tế, “Loài người mới” là những đứa con một, được bố mẹ, ông bà nuông chiều từ nhỏ, há mồm có người và cơm, giơ tay có người mặc áo, thậm chí khi đỗ trường đại học, bố mẹ dẫn tận nơi, chỉ cho biết hết nhà ở, nhà ăn, nhà tắm, nhà vệ sinh rồi mới về. Bước vào đời, “Loài người mới” đã có sẵn một khoản tiền “chùa” vô tận, cứ việc ăn tiêu thỏa thích, ngoài hai khoản hấp dẫn nhất là tình dục và nghiện hút ra, tất cả còn lại đều mờ nhạt, không cần quan tâm. Còn trong tác phẩm “Bảo bối Thượng Hải”, thì “Loài người mưới” được nữ sĩ Vệ Tuệ viết toạc ra: “Trên ý nghĩa nào đó, tôi và các bạn tôi đều là một lũ con em những nhà giàu sang quyền quý, sống trong nhung lụa, tạo ra khoái cảm giật gân bằng những lời lẽ càng ngày càng khoe khoang và mỗi lúc một mất thăng bằng, là một bầy sâu con sống dựa vào nhau bằng gặm nhấm màu xanh, bóng tối, đôi cánh tưởng tượng và tình cảm dịu dàng thắm thiết không chân thực, là những con dòi bám vào khúc xương thành phố này, nhưng lại hết sức máu mê tình dục, bò lổm ngổm một cách say sưa ngọt ngào. Sự lãng mạn cổ quái của thành phố và ý thơ thật sự chính là do bọn người chúng tôi sáng tạo nên. Người thì gọi chúng tôi là một loài khác, tức “Loài người mới”, người thì chửi lũ chúng tôi là rác rưởi, người thì ước ao bước vào cái vòng này, sao chép chúng tôi tất tần tật từ kiểu quần áo, mái tóc đến cách nói năng và kiểu làm tình, người thì réo rủa chúng tôi nên mang lối sống thối tha chó má giấu vào tủ lạnh, khử bỏ ngay đi... “.

Có người phê phán Vệ Tuệ viết quá nhiều sex và ăn chơi sa đọa. Tôi nghĩ viết về lớp người nói trên không thể không nói đến sex và sa đọa? Nhà văn Vệ Tuệ đã từng nói::”Hiện thực này, thế hệ trước tôi chưa có, thế hệ tôi đã có, mà trước tôi chưa ai viết, là nhà văn tôi có trách nhiệm phản ánh hiện thực ấy y như nó có, giống như người chiến sĩ trinh sát phải điều tra đầy đủ tỉ mỉ địa hình, địa vật và bố trí binh hỏa lực tại hiện trường để cấp chỉ huy hạ quyết tâm đánh thắng. Tôi nghĩ viết “Bảo bối Thượng Hải”, nhà văn nữ Vệ Tuệ đã cảnh báo với mọi người một nguy cơ đang tiềm tàng trong cơ chế thị trường, một mối đe dọa không nhỏ đối với nền tảng đạo đức lối sống xã hội và gia đình, đưa ra một nhận xét đầy sức thuyết phục: “Bản thân loài người sẽ tự hại mình, hủy diệt chính mình trong sự tăng vọt về vật chất và sa đọa về tâm linh”.

Có nhà phê bình viết: “Sáng tác của đám Vệ Tuệ rất khớp với hậu hiện đại, cũng có thể nói là văn bản điển hình của hậu hiện đại”. Chúng ta đã từng nghe quá nhiều về văn hóa hậu hiện đại, nếu quả thật “Bảo bối Thượng Hải” là văn bản điển hình của hậu hiện đại ở phương Đông, thì tại sao tôi lại không dịch một bản để nghiên cứu tham khảo?

Thái Bình ngày 8 tháng 8 năm 2001.

    Người dịch: Vũ Công Hoan

Đất Thang mộc III- Sứ mệnh phù Lê là Quyển 7 trong bộ Tuyển tập Truyện lịch sử của Hoài Anh. Nhà văn Triệu Xuân sưu tầm, tuyển chọn và giới thiệu. NXB Văn học, 2006.

Thái Thành Đức Phổ dịch từ tạp chí Văn học nước ngoài, Matxcơva, số 6 & 7 năm 1986.

Có thể nói Peter Abrahams chính là một trong số không nhiều nhà văn ngay lập tức đã chiếm được cảm tình của đông đảo bạn đọc Việt Nam sau khi cuốn tiểu thuyết Con đường sấm sét của ông được Nhà xuất bản Văn học xuất bản.

Nhiều năm đã trôi qua, mặc dù trong các tủ sách văn học nước ngoài đã có thêm hàng trăm tác phẩm của nhiều nhà văn nổi tiếng thế giới khác, nhưng số đông độc giả ngưỡng mộ tài năng văn học của Peter Abrahams vẫn không ngừng tăng lên.

Sinh năm 1919 tại Nam Phi nhưng phải sang cư trú tại Anh (năm 1941), Peter Abrahams kiên quyết chống chủ nghĩa thực dân, chủ nghĩa phân biệt chủng tộc - những nguyên nhân trực tiếp gây ra nhiều cuộc xung đột đẫm máu và nước mắt mà hiện vẫn còn là vấn đề thời sự nóng bỏng không chỉ riêng ở lục địa Đen.

Ngoài những tư tưởng tiến bộ, nhân đạo và tính hiện thực được nêu bật trong các tác phẩm Người thợ mỏ 1945, Con đường sấm sét 1948, Xâm lược 1950, Vòng hoa dành cho Uđômo 1956… những trang sách của Peter Abrahams còn cuốn hút người đọc thuộc mọi tầng lớp nhờ chúng được thể hiện từ một cây bút tiểu thuyết hết sức điêu luyện.

Sau khi gấp cuốn Quyền lực của đêm tối này lại, cùng với những hiểu biết mới về đời sống chính trị, văn hóa, xã hội ở Nam Phi, chúng ta sẽ không thể quên được những CON NGƯỜI như Xêmmi Naiđu, Giô Nanđa, Điki Najaccar… và nhất là Risarđ Nkôzi, Đi Nankhu bởi đôi trai gái ấy không những dám vượt qua mọi trở ngại do khác biệt về dân tộc, màu da để đến với nhau trong một tình yêu chân thành, say đắm mà còn sẵn sàng hiến dâng cả cuộc đời mình cho cuộc đấu tranh chống chính quyền phân biệt chủng tộc.

Từ trái qua: Nhà văn Triệu Xuân, nhà thơ Hoàng Cầm (ngồi), nhà thơ Hải Như, nhà thơ Thu Bồn (đứng). Ảnh chụp năm 1996 trong giờ giải lao Đại hội Nhà văn toàn quốc, Hội trường Ba Đình, Hà Nội.