tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 21091384
Thông tin tác giả
Boleslaw Prus
 


(20-08-1847/ 19-05-1912)


Tác phẩm chính:


- Tiền đồn (1885-1886)


- Búp bê (1887-1889)


- Những người đàn bà được giải phóng (1890-1893)


- Faraon (1894-1895)


Tên thật là Aleksander Glowacki, sinh ngày 20 tháng 8 năm 1847 tại giáo phận Hrubieszow. Bố nhà văn tương lai, ông Antoni Glowacki, làm quản lý kinh tế cho một gia đình giàu có, mặc dù ông xuất thân từ một gia đình nguồn gốc quý tộc và cũng có một cơ ngơi nho nhỏ tại Wolyn. Bút danh Prus có nguồn gốc từ tên địa danh dòng họ cha nhà văn. Mẹ ông - Apolonia Trembinska - cũng xuất thân từ một gia đình quý tộc nhỏ bị bần cùng hóa, trước khi lấy cha ông, sống ở nông thôn. Aleksander có người anh trai tên là Leon. Đáng tiếc, tác giả của tiểu thuyết Búp bê tương lai mồ côi mẹ từ năm lên ba, sáu năm sau cậu bé mất luôn cả cha. Trong hoàn cảnh đó, mới đầu cậu sống với bà ngoại, sau ở với cô.


Việc học hành của nhà văn tương lai bắt đầu tại gia đình bà cô ruột. Đến năm 1856 cậu mới cắp sách đến trường ở tỉnh Lublin. Mấy năm sau Aleksander chuyển tới tỉnh Siedlce, ở cùng với anh trai. Anh Leon khi đó vừa tốt nghiệp đại học và trở thành thầy giáo sử - địa, bắt đầu lao động kiếm sống bằng nghề dạy học. Aleksander - như lời tự thuật sau này - không thể gọi là ngoan ngoãn so với bạn bè cùng lứa. Ngược lại, cậu thuộc nhóm choai choai luôn gây sự chú ý mà nói theo ngôn ngữ nghiêm túc của các thầy cô lúc đó là nhóm quậy phá, vô tích sự. Thực ra cả thế hệ học trò hồi ấy là vậy, nhưng Aleksander là một trong những học sinh điển hình. Các cậu không có hứng thú học tập, chuyện bỏ học, đi tắm sông mùa hè, trượt băng mùa đông, gây gổ, đánh cãi  nhau, là những thứ các cậu quan tâm nhiều hơn học tập. Các cậu cũng thường xuyên ngồi xổm hay quỳ gối giữa lớp trêu ngươi thầy cô chứ ít để mắt đến sách vở.


 


Từ năm 1861, chàng trai trẻ Glowacki tiếp tục học hành tại trường Trung học dành riêng cho nam sinh tại Kielce. Cuộc di chuyển này có được là nhờ anh Leon tự nhiên quyết định thay đổi chỗ làm. Nhưng ngồi ghế trường này chưa nóng chỗ thì nhà văn tương lai đã bỏ trường tham gia cuộc khởi nghĩa tháng tháng Một. Cần phải nhấn mạnh rằng B. Prus là một trong số không nhiều những người theo trường phái thực chứng tham gia tích cực cuộc khởi nghĩa này. Cuối tháng Mười hai năm 1863, chàng thanh niên nghĩa quânbị thương ở ngoại vi Siedlce, phải vào bệnh viện mấy tuần, sau đó bị tống giam tại Lublin. Nhờ những cố gắng chạy chọt của bà cô, chàng thoát khỏi cảnh đi đày và được trở lại với mái trường cũ.


 


Năm 1866, Glowacki tốt nghiệp trung học tại Lublin, trong giấy chứng nhận tốt nghiệp ghi rõ điểm đặc biệt xuất sắc ở mấy môn:Văn, Số học và Hóa học. Trong những năm cuối khóa học tại Lublin, chàng trai Aleksander bỗng dưng trở thành  “hiện tượng toán học và thiên nhiên học”, cho nên dễ hiểu là sau đó chàng đã chọn cho mình Khoa Toán - Lý tại Đại học tổng hợp Varsava. Nhưng chỉ hai năm sauGlowacki bỏ học, lý do chủ yếu có lẽ là những khó khăn tài chính. Trong suốt thời gian dài sau đó, anh theo học tại Viện Kinh tế Nông thôn và Lâm nghiệp đặt tại Pulawy và mãi mãi không bao giờ trở lại với chuyện học hành nữa. Chàng Glowacki đã  tiêu tốn khá nhiều thời gian để tìm kiếm cho mình một công việc phù hợp. Quá trình tìm kiếm đó, sau này nhà văn kể lại:


 


“Quả thật tôi đã làm thử rất nhiều nghề, phải đến mười mấy, thậm chí mấy chục, tôi rơi vào hoàn cảnh khó khăn mà các bạn tôi hoàn toàn bó tay, chấp nhận chôn vùi cuộc đời mình. Có một thời gian, tuy không dài lắm, cuộc sống của tôi gói gọn trong sự yên tĩnh  nơi tu viện, ngồi thiền, chịu cảnh cô đơn, ăn uống kham khổ. Tôi phát sốt phát rét vì Toán và Lý. Sau đó tôi làm gia sư, rồi nhân viên kỹ thuật và thợ nguội. Tôi trở thành người đại biểu nhân dân, phần lớn được hoan hô, chỉ có một lần bị la ó”.         


 


            Năm 1870 Aleksander Glowacki trở lại Varsava để kiếm việc làm với hy vọng đơn giản là  “sống qua ngày”. Có một thời gian ông được tuyển vào làm trong một nhà máy, thực sự là người lao động chân tay bình thường. Nhưng năm 1872 đã đem đến cho Glowacki thay đổi lớn, chính ra từ đây phải gọi ông là Boleslaw Prus, vì khi đó ông bắt đầu đăng các bài viết của mình trên các tạp chí theo quan điểm thực chứng: Đầu tiên là tờ Người chăm sóc gia đình, sau đó là tờ Niwa. Từ năm 1873 ông cộng tác với các tạp chí mang tính hài hước như Con ruồi, Cái gai. Loạt bài bình luận của Prus gồm khoảng 1100 bài báo, viết dưới tên chung là Thời sự tuần từ năm 1875 đến 1911 được coi là thành tựu đỉnh cao, được liệt vào những tác phẩm cổ điển của báo chí Ba Lan.


 


Mặc dù công việc viết báo không đem lại niềm mãn nguyện hoàn toàn cho B. Prus, song lại góp phầnổn định tài chính cho nhà văn. Nhờ tiềm năng tài chính nhất định mà vào năm 1876, B. Prus cưới một người con gái  họ hàng xa bên ngoại. Những năm tiếp theo là thời kỳ phát triển rực rỡ tài năng viết truyện ngắn ở Prus. Trong thời kỳ từ năm 1876 đến năm 1884, hàng loạt truyện ngắn của ông được đánh giá cao. Gia tài truyện ngắn của ông gồm khoảng trên một trăm truyện. Nhưng mơ ước của ông vẫn là thể loại tầm cỡ hơn. Trong cuộc tranh luận với nhà văn Henryk Sienkiewicz vào năm 1884, ông bày tỏ mong muốn tạo ra những tác phẩm mang tính hiện thực chủ nghĩa chứa đựng  “những câu hỏi lớn của thời đại”. Bây giờ ngẫm lại, chúng ta có thể khẳng định là nhà văn đã giữ lời hứa và đã thành công trong việc hiện thực hóa kế hoạch của mình. Trong những năm tiếp theo đó, hàng loạt tiểu thuyết của B. Prus, như Búp bê, Những người phụ nữ đòi bình quyền hay Faraon lần lượt ra đời. Mỗi cuốn là một tượng đài ghi dấu ấn thời đại. Ngay như tác phẩm Faraon, cuốn tiểu thuyết lịch sử về Ai Cập thời Ramzes, cũng đã soi tỏ những vấn đề cơ bản nhất của thời đại. Một vài năm trước đó, ví dụ như năm 1886, trên tờ Người du hành, Prus cho đăng dài kỳ tác phẩm Placowka. Về cơ bản tờ tạp chí Người du hành là cơ quan ngôn luận của những người theo trường phái tự nhiên, còn tiểu thuyết Placowka của Prus xét từ nhiều góc độ, chứa đầy những kiến nghị của thời đại. Nhưng Prus không bao giờ khuất phục ai theo kiểu chấp nhận làm nô lệ, đơn giản là nhà văn hiện thực chủ nghĩa vĩ đại này, ở rất nhiều điểm, đã đồng ý với những kiến nghị của các học trò của Zola. Trong một bài báo ngắn, ông viết:


 


 “Trong văn học được gọi là văn học đích thực, xã hội tự nhận thức mình. () Nhà văn không chỉ là nghệ sĩ mà còn là nhà nghiên cứu và nhà phát minh: Anh ta không chỉ tiêu khiển mà dạy cho mọi người những thứ quan trọng nhất, bởi  anh ta dạy những cái trực tiếp bao quanh chúng ta, những cái chúng ta thường xuyên có quan hệ”. Nhưng khác với những người theo chủ nghĩa tự nhiên, B. Prus cho rằng văn học cần phải thực hiện chức năng giáo dục. Sau khi viết xong cuốn Faraon, suốt thời gian khá dài, ông không thử sức mình trong những hình thức văn học tầm cỡ nữa. Mãi đến sau các sự kiện của cuộc cách mạng 1905, ông mới viết tiểu thuyết Những đứa trẻ. Cuối đời, ông viết tiểu thuyết Những đổi thay, nhưng không kịp hoàn thành. Nhà văn mất đột ngột vào ngày 19 tháng 5 năm 1912 tại Varsava. Trên mộ ông đặt tại nghĩa trang thành phố Varsava có tấm bia bằng đá cẩm thạch, mang hình vẽ một đứa trẻ đưa hai tay ra và hướng cái nhìn về dòng chữ lớn Cho trái tim của những trái tim. Mấy từ ngắn gọn này hình như nói lên đầy đủ tấm lòng và tình cảm của ông, là sự thừa nhận của các thế hệ người Ba Lan đối với nhà văn, người mà tác phẩm được viết ra từ tình yêu sâu sắc dành cho con người. Các tác phẩm của ông, bất kể thuộc thể loại nào, báo chí, truyện ngắn hay tiểu thuyết, đều thấm đẫm những lo toan để mỗi con người có cuộc sống tốt hơn, để thế giới được sắp đặt sao cho mỗi người có thể sống vì lợi ích của mình và vì lợi ích của những người khác, sao cho giá trị quan trọng nhất của cuộc sống là lao động, lao động nghiêm túc, thông minh và hiệu quả.


Nguyễn Chí Thuật


www.trieuxuan.info


 


 

Bài đã đăng:Trở lại - Đầu trang
10.10.2017
Búp bê (tiểu thuyết)
Mục lục: 1  2  3  4  5  6