tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 18165486
Những bài báo
17.02.2017
Lê Thiếu Nhơn
Ngày 17-2-1979 ở Nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt!



Bài hát “Gửi em ở cuối sông Hồng” đã rất quen thuộc với công chúng suốt hơn 30 năm qua. Những câu ca dào dạt nghĩa tình “anh ở biên cương, nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt”, được nhạc sĩ Thuận Yến phổ từ bài thơ cùng tên của nhà thơ Dương Soái.


Khi chiến tranh biên giới phía Bắc nổ ra, Dương Soái đang là phóng viên Đài phát thanh Hoàng Liên Sơn. Bài thơ “Gửi em ở cuối sông Hồng” được tác giả chú thích thời điểm sáng tác “Mặt trận Lào Cai, 20-2-1979”, nghĩa là được hoàn thành ngay trong những thời khắc đau thương và mất mát. Bài thơ của Dương Soái có 8 khổ, nhạc sĩ Thuận Yến chỉ dùng 5 khổ để phổ thành bài hát. Có lẽ, ca khúc có những đòi hỏi riêng, mềm mại hơn và uyển chuyển hơn, cho phù hợp với giai điệu trầm bổng.


Khác với niềm thương nỗi nhớ đong đưa trong ca khúc, bài thơ của Dương Soái có những phút giây bàng hoàng và nhức nhối: “Nhưng ngây thơ đâu còn ở chúng mình. Khi Tổ quốc trao anh lên tuyến đầu chặn giặc. Khi Lào Cai trong anh trở thành máu thịt. Đạn lên nòng, anh giữ ngọn nguồn sông!”.


Nhờ âm nhạc chắp cánh, bài thơ “Gửi em ở cuối sông Hồng” đã bay đi khắp nơi. Thế nhưng, sau 38 năm nhìn lại, thì những câu chữ không có mặt trong bài hát mới chính là những bằng chứng lịch sử đáng ghi lòng tạc dạ: “Nỗi nhớ cho em chưa viết được đôi dòng. Đạn quân thù bỗng cuồng điên bắn vào thị xã. Xe tăng thù nghiến mặt sông êm ả. Nhịp cầu thù chặt đứt chờ mong”. Tinh thần chiến đấu của quân và dân nơi biên giới thiêng liêng cũng được Dương Soái phản ánh trực diện: “Bão lửa này mang sức mạnh hờn căm. Phá cầu thù, xẻ vụn xe tăng giặc. Giữa dòng sông nghìn xác thù ngã gục. Máu giặc loang ố cả một vùng”.


Sau khi tỉnh Hoàng Liên Sơn tách ra làm hai tỉnh Yên Bái và Lào Cai, nhà thơ Dương Soái chuyển về công tác ở Yên Bái. Rất nhiều năm, Dương Soái làm Chủ tịch Hội văn nghệ Yên Bái trước khi nghỉ hưu. Vốn quê kiểng ở Hà Nam, Dương Soái cất bước lên vùng Tây Bắc theo tiếng gọi xây dựng cuộc sống mới. Dương Soái yêu mảnh đất biên cương bởi vẻ đẹp riêng biệt như ông viết trong bài thơ “Yên bình” đầy thơ mộng: “Ấy là nơi ngọn thác bừng sôi. Cũng là nơi mặt hồ yên ả sóng. Con sông in vệt mây chiều xao động. Nhịp cầu qua như vắt giữa bầu trời”.


Bây giờ, nhà thơ Dương Soái đã ở tuổi 67, vẫn gắn bó với Tây Bắc đã cho ông tâm hồn thi sĩ. Cả đời thơ Dương Soái viết không nhiều, chỉ có hai tập “Đất lạ” và “Gửi em ở cuối sông Hồng”. Thế nhưng, chỉ cần bài thơ “Gửi em ở cuối sông Hồng” đã đủ để công chúng biến đến và trân trọng ông: “Đài báo gió mùa, em thương ở đầu sông. Đỉnh đồi cao chiến hào anh gặp rét. Biết mùa màng đồng quê chưa cấy hết. Tay em ngập dưới bùn, lúa cấy thẳng hàng không?”.


Bên cạnh bài thơ “Gửi em ở cuối sông Hồng”, Dương Soái còn có bài thơ “Ở một chốt lâm trường” viết về cuộc đọ sức không khoan nhượng giữa một tiểu đoàn của địch và ba cô gái trẻ của ta: “Lại pháo gầm, lại kèn rúc inh tai. Chín đợt tấn công, chín mươi hai xác thù đổ gục. Ba cô gái lâm trường trên chốt. Sửa lại mái đầu, kê súng lặng im”.


Khi mặt trận đã ngưng giao tranh, Dương Soái viết bài thơ “Lô Hà trên biên giới” vào tháng 12-1979: “Biết quân thù còn rình rập bên kia. Người Lô Hà đào hầm hào trước khi khai phá ruộng. Anh bộ đội về làng giờ là trung đội trưởng. Ngày vun trồng, đêm vượt núi tuần tra”. Bằng sự run rủi của số phận và bằng tình yêu của bản thân, nhà thơ Dương Soái đã trở thành chứng nhân của một giai đoạn đau thương và ác liệt. Thơ Dương Soái không hào hoa về ngôn ngữ cũng không đột phá về cấu trúc. Thế nhưng, khi bóng dáng nhà thơ thực sự song hành với đất nước và với nhân dân, thì những câu thơ bật lên thổn thức: “Như màu chàm trong lá rừng xanh. Quê núi cùng anh tụ thành lộc biếc. Tựa vào địa danh, tựa vào xóm mạc. Xây vững bền cây cột mốc biên cương”.


LTN.


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Hành trình từ Cao Mật ra thế giới - Nguyễn Văn Hùng 22.02.2017
Lịch sử, tiêu chí và quy chế của Nhóm Văn Chương Hồn Việt - Minh Đức 18.02.2017
Hai bài rất nên đọc của Văn Biển - Văn Biển 18.02.2017
Mãi mãi khắc ghi mối thù giặc Trung Cộng xâm lược! - Nhiều tác giả 17.02.2017
Ngày 17-2-1979 ở Nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt! - Lê Thiếu Nhơn 17.02.2017
Nhà văn Văn Biển - Một đời “rong chơi” cùng trẻ thơ - Tư liệu 14.02.2017
90 làng Cơ Tu bỏ tục đâm trâu - Tư liệu 09.02.2017
Văn hóa xuống cấp tới đáy: 'Việc khai ấn ở đền Trần Tức Mặc là một xuyên tạc lịch sử' - Tư liệu 08.02.2017
Văn hóa xuống cấp tới đáy: Chuyện “ngược đãi” ở Thảo cầm viên - Tư liệu 08.02.2017
Người Sài Gòn: Ông Thăng đúng là Bí thư của dân! - Nhiều tác giả 07.02.2017
xem thêm »