tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Doanh nghiệp Sách Thành Nghĩa TP. Hồ Chí Minh

 

 

Nhà hàng Việt Phố

 

Khách thăm: 12388849
Những bài báo
16.07.2009
Hồng Lê Thọ
Hầu chuyện Nhà Văn Nguyễn Quang Sáng

"Hãy giúp cho giới trẻ thành những con người năng động, sáng tạo và có lương tri"


Vào một buổi chiều cuối tuần đến thăm anh Nguyễn Quang Sáng, nhà văn vừa được giải thưởng Hồ Chí Minh, một giải thưởng cao quý dành cho những nhân tài có công lao đóng góp trong quá trình lao động và sáng tác trên lĩnh vực văn học nghệ thuật, KHKT...Nhuận hồng, khỏe khoắn tuy năm nay tuổi Anh đã gần 70, mái tóc bạc phơ đang cắm cúi lặng lẽ viết báo cáo tổng kết hoạt động của Hội Nhà Văn TP.HCM mà Anh đang giữ chức vụ Tổng Thư Ký trước khi trao lại nhiệm vụ cho thế hệ nhà văn trẻ. Với bản tính vui vẻ và chân tình, luôn cởi mở với anh em, anh đã dành cho tôi dịp để được hàn huyên, trao đổi cuối năm. Xin ghi lại và trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.


 


Hồng Lê Thọ (HLT): Trước hết xin chúc mừng Anh được giải thưởng HCM. Mấy tuần trước, khi còn ở Tokyo, em được bạn bè cho biết Anh và các bạn đồng nghiệp như nhà văn Anh Đức, Nguyễn Khải... cùng nhận giải thưởng này. Chắc chắn đã có nhiều người đến chúc mừng Anh rồi chứ?


 


Nhà văn Nguyễn Quang Sáng (NQS): Ở tận ‘’bển’’ mà ‘’cậu’’ cũng được tin đó sao? Ừ thì giới bạn bè, trẻ có già có điện thoại hỏi thăm, mời ‘’nhậu’’ chúc mừng liên tục. Mấy hôm nay vừa sáng tác vừa làm tổng kết 3 nhiệm kỳ làm Tổng Thư Ký của Hội Nhà Văn TP.HCM, lần này mình thôi giữ chức vụ này sẽ dành thì giờ viết mấy cuốn chuyện ôm ấp từ lâu, sống yên lặng để sáng tác một số tác phẩm dài hơi, chứ mai mốt già yếu kiệt sức thì có muốn cũng đành chịu. Được trao giải thưởng cao quý này thì ai mà chẳng vui, riêng mình thì ít ra đó là một sự đánh giá, khẳng định của xã hội đối với sự nghiệp làm văn của mình, có hứng để sáng tác một cách thoải mái, sâu lắng hơn.


 


HLT: Qua nhiều năm công tác trong Hội Nhà Văn TP, anh nghĩ gì về những họat động sáng tác văn học, đặc biệt là ở thế hệ trẻ ngày nay.


 


NQS: Đây cũng là vấn đề nhức nhối lắm đây. Đất nước đã thống nhất có hòa bình thì ai cũng tưởng là sáng tác văn hóa- nghệ thuật rộ lên, khởi sắc nhưng sau một thời kỳ chiến đấu lâu dài như vậy, bước vào cuộc sống mới lại lắm lo toan, phải ổn định trở lại cho nên cũng không lấy gì khó hiểu khi đất nước ta chưa có những tác phẩm lớn về cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại vừa qua, khó có ai có thể viết ‘’ào ào’’ cho dù còn sung sức. Sáng tác văn nghệ cũng phải có thời gian để chiêm nghiệm, nghĩ suy thì mới có tác phẩm hay  được. Nói chung chuyện ngắn, thơ văn xuất hiện khá nhiều, sôi nổi, có nhiều truyện ngắn xuất sắc nếu so với thể loại truyện ngắn của nhiều nước trên thế giới thì ta không thua sút đâu. Nhìn lại lực luợng sáng tác trong Hội Nhà Văn TP.HCM thì đa số nhà văn trẻ là nhà báo, tức anh chị em phải viết lách để kiếm sống trước đã, khó ai có thể sống với nghề văn, thơ. Viết báo thì phải ‘’cọ xát’’, ‘’lăn lộn’’ với những sự kiện đang xảy ra hằng ngày, bao nhiêu đó cũng buộc nhiều người dừng lại việc viết văn, cho nên không lạ gì khi thấy hoạt động sáng tác của anh em bị ‘’chửng’’ lại.


Qua một thời gian dài làm Tổng Thư Ký và cuộc đời mình gắn bó với mảnh đất phương nam này điều thú vị đáng nói … mình phát hiện TP.HCM là một thành phố quy tụ được các dòng văn học trên cả nước, từ dòng văn học chính thống của sĩ phu Bắc hà, thâm trầm của miền Trung và sống động của miền Nam. Ít nơi nào có được. Những lực lượng sáng tác trên nhiều lĩnh vực văn hóa nghệ thuật tập trung về đây đông đảo như thế, dần dà hoạt động văn học nghệ thuật của TpHCM sẽ hình thành một sắc thái mới quy hợp được những tinh hoa và tài năng của làng văn nghệ VN. Một sắc thái đa chiều mà hiện nay đang còn trong thời kỳ phôi thai, chưa định hình được rõ nét nhưng chắc chắn trong thế kỷ 21 này sẽ là một dòng văn học phong phú và phát triển rực rỡ khi những nhà văn trẻ hôm nay trưởng thành và có sức vóc hơn..


 


HLT: Không lẽ trong nhiều năm vừa qua không có tác phẩm nào gây ấn tượng cho Anh sao?


 


NQS: Nói không thì ai chịu, có chứ, nhưng ấn tượng đẹp thì ít mà xấu thì khá nhiều, cứ ra một hiệu sách nào đó là thấy rõ, sách dạy cách ăn xài, đua đòi, truyện lăng nhăng nhảm nhí thì nhiều chứ chuyện hay, chuyện mới có bao nhiêu. Sở dĩ phải nói như vậy vì ngày trước nếu nói đến ‘’Chí Phèo’’ thì người ta nghĩ đến ngay Nam Cao, nói ‘’Chị Dậu’’ thì gắn liền với Ngô Tất Tố, nàng ‘’Kiều’’ thì là cụ Nguyễn Du rồi. Tính cách nhân vật trong tiểu thuyết Viêt Nam gần đây ‘’quá yếu’’, chưa đủ, thiếu nét đặc trưng, khác biệt để cho người đọc nhớ, cứ ‘’bình bình’’, ‘’chung chung’’ hay ‘’nhờ nhờ’’ thế nào ấy. Như người ta thường bảo ‘’nói chung là tốt nhưng...’’vậy mà. Trong viết văn thì ‘’chi tiết’’ tạo ra tính cách nhân vật của truyện mới là quan trọng chứ ai cũng là vai chính như nhau hết thì còn gì. Ngay như trong xã hội hiện nay vấn đề tham ô, tham nhũng, tệ nạn khắp nơi đang làm nhức nhối cả xã hội, là ung nhọt làm đau lòng mọi người, ai cũng biết, nhưng cứ nói chung chung thì làm sao giải quyết, phải tìm cho ra ‘’nhân vật’’ với đầy đủ tính cách của nó để chữa trị, phải nâng họ lên thành nhân vật phản diện.


 


HLT: Ý anh muốn nói là niềm tin đang bị khủng hoảng ? Nhất là trong giới trẻ?


 


NQS: Những thế hệ lớn lên trong thời chiến tranh suốt 80 năm qua đã làm được những kỳ tích, hy sinh gian khổ và chiến thắng vẽ vang. Giới thanh niên lớn lên và trưởng thành trong thời bình đang đối chọi để xây dựng cuộc sống mới, nhiều thử thách và cám dỗ hơn vì vậy cũng không nên yêu cầu họ sống khổ cực như tụi mình ngày trước nhưng làm sao để lớp trẻ tin tưởng vào dân tộc, kế thừa được truyền thống của cha anh để trở thành những con người sáng tạo, năng động và có lương tri, đừng a dua bắt chước cái xấu, cái không hay của bên ngoài, đừng bị ‘dỏm hóa’’ một cách tội nghiêp. Mà thôi chuyện này dài lắm, không thể bỏ qua việc phải xem lại các vấn đề giáo dục, sách giáo khoa, cách dạy văn cho các cháu thiếu nhi, vấn đề xây dựng những “sân chơi” lành mạnh trong đời sống tinh thần của giới trẻ... Vừa rồi mình đã viết xong bản kịch ‘’Lương tâm gỗ‘’, đang được đạo diễn Trần Ngọc Giàu ở nhà hát kịch nói TpHCM dàn dựng khá công phu, trong đó mình cũng đã cố gắng nêu lên nổi trăn trở, nhức nhối của từng nhân vật trong xã hội phức tạp ngày nay. Gỗ thật và gỗ giả đó mà, gỗ hay Người đều nhuốm màu thời gian, tuy rằng một nhân vật diển xuất giõi trẻ tuổi cũng có thể đóng vai một ông già 80 nhưng đó là sân khấu có hóa trang nhưng ở đời thường thì trước sau cái thật vẫn trường tồn, có giá trị còn cái giả thì thời gian sẽ lôi cuốn chúng đi. Gỗ giả thì làm sao có hương thơm nồng nàn, có phết lên một lớp chất gây mùi cao siêu đến mấy thì qua năm tháng cũng sẽ nhạt phai.


 


HLT: Như vậy là ngoài những truyện ngắn mà anh vẫn thường đăng trên các báo đó  đây, nhà văn NQS còn viết kịch bản cho phim ảnh và gần đây là thêm kịch nói nữa, thế còn chuyện dài hơi thì sao?


 


NQS: Ờ, thì phải viết đủ kiểu để sống chứ. Làm nghề viết văn thì có ai giàu đâu, chỉ mong đủ tiền cho bà xã đi chợ và giúp cho mấy thằng con trưởng thành nên người là mừng lắm rồi. Bây giờ thì mình mới cảm thấy yên tâm, ngồi yên để sáng tác mà không phải lo toan như mấy năm trước. Sau khi thôi cái chức TTK Hội Nhà Văn, mình sẽ bắt tay vào việc viết lách mấy tiểu thuyết ấp ủ từ lâu, nói về những người đã đi qua đời mình, trong kháng chiến, không những lúc còn bé mà ngay cả những người mới quen biết gần đây cũng có. “”Cậu cũng là cái “thằng” Việt  Kiều hơi ngộ ngộ, biết đâu tao cũng sẽ cho cậu ‘’đóng một vai’’ ở đâu đó”. Thật ra thì còn khá nhiều bản thảo chưa hòan tất vì lúc trước bận bịu quá, chứ sắp tới thì sẽ được thong thả hơn. May là cũng còn khỏe, được anh em mến thương nên cũng còn ‘’hứng’’ để viết. Mình sắp viết thêm một tác phẩm cho kịch nói ‘’Em vẫn là em’’ nói về nỗi đau khổ và lòng chân thật của người con gái sống ở lớp tận cùng của xã hội, đã có ý tưởng rồi, chỉ chờ chắp bút thôi. Khi diễn vỡ “Lương Tâm Gỗ” mình sẽ mời đi xem rồi có ý kiến sau nhé, hy vọng vỡ kịch này sẽ gây được một tiếng vang.


                


            Thật là vui mừng khi thấy anh vẫn chưa già, nhìn về tương lai một cách sinh động và hăm hở, nghiệp văn chương của anh chắc chắn đang còn ở phía trước rất nhiều, dù rằng ‘’Chiếc lược ngà’’, ‘’Đất Lửa’’ hay kịch bản phim "Cánh Đồng Hoang" của anh đã gây xúc động cho biết bao người gần xa, trong cũng như ngoài nước. Chia tay ra về trong hoàng hôn mà lòng vui vẻ, có được một người bạn già trong đời như nhà văn Nguyễn Quang Sáng là một tài sản quý báu khá hiếm hoi. Tôi thầm cảm ơn anh.


 


Hồng Lê Thọ (Tokyo), 12-2000    


Bài đã đăng Đại Đoàn Kết số Tất niên năm 2000.

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
J.K.Rowling là tác giả quyền lực nhất Hollywood - Tư liệu 27.11.2014
Lionel Messi phá kỉ lục của Raul Gonzalez - Tư liệu 26.11.2014
Tràn lan sách nhảm: Cần một màng lọc nhiều tầng - Nhiều tác giả 26.11.2014
Vài nét về danh thủ Lionel Messi - Tư liệu 25.11.2014
Phạt VTV 30 triệu đồng vì phim "Nhặt xương cho thầy" - Tư liệu 25.11.2014
Một thế kỷ văn học Pháp với 14 giải Nobel - Ngô Nhạc Thiêm 25.11.2014
Kiệt Tấn: Ngợi ca đàn bà - Văn Bảy 25.11.2014
Giải oan cho Hoàng hậu Lê Ngọc Hân (2) - Tư liệu 24.11.2014
Nhà thơ Thu Bồn trong ký ức những người cùng thời - Ngô Thảo 22.11.2014
Giải oan cho Hoàng hậu Lê Ngọc Hân (1) - Tư liệu 21.11.2014
xem thêm »