tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Doanh nghiệp Sách Thành Nghĩa TP. Hồ Chí Minh

 

 

Nhà hàng Việt Phố

 

Khách thăm: 12034656
Những bài báo
29.07.2009
Hồng Lê Thọ
Nhà văn Nhật Saotome Katsumoto

Là một trong những nhà văn đương đại nổi tiếng ở Nhật Bản, Saotome Katsumoto đã viết gần 150 quyển sách mà chủ đề lớn tập trung vào những mẩu chuyện về chiến tranh, không dừng lại vào giai đoạn nước Nhật bị ném bom trong thế chiến thứ hai, mà còn toả rộng đến những cuộc chiến tranh chống xâm lược, đòi hoà bình dân chủ trên toàn thế giới suốt trên 50 năm qua. Từ Tokyo anh vươn tầm nhìn ra châu Á, đi khắp thế giới để ghi lại chứng tích của những con người đã bị chiến tranh huỷ diệt của phát xít Đức ở Auschewitz, nạn đói ở miền Bắc Việt Nam năm 1945, về các nhà tù của phát xít, đế quốc... những gì mà Saotome Katsumoto gọi là tấn bi kịch của loài người trong thế kỷ 20. Đi đến đâu cũng ghi chép rất cẩn thận, công tác chọn lọc sưu tầm tư liệu và nhân chứng của anh rất kiên nhẫn, khó ai bì và đấy cũng là một trong những nguyên nhân tạo nên sức sống cho những tác phẩm của anh.


Duyên nợ của nhà văn Saotome với Việt Nam đến thật tình cờ, khi anh gặp một em bé gái Việt Nam tại khách sạn ở Budapest (Hungari) mà ấn tượng đầu tiên là đôi má cười có lúm đồng tiền thật xinh xắn thơ ngây. Lúc ấy, Trần Thị Đa vừa tròn 13 tuổi, là một em bé mồ côi quê ở Mỹ Lai (Quảng Ngãi) đang trên đường đi thăm các nước Đông Âu cùng với Đoàn Phụ Nữ mặt trận Giải phóng, để tố cáo những hành động man rợ của quân đội Mỹ. Trần Thị Đa đã gặp Saotome, kể cho anh nghe câu chuyện làng Mỹ Lai của em bị đốt cháy thiêu huỷ, mấy mươi gia đình đã bị lính Mỹ tập trung thảm sát ngay tại chỗ; hai chị em bé Đa may mắn thoát chết vì được người mẹ nằm sấp bao đắp thân thể con mình trước họng súng đang bắn xối xả. Cảnh run rẩy của bé Đa khi tường thuật đầy nỗi lo sợ ám ảnh ấy đã làm nhà văn Nhật Bản không cầm được nước mắt, đưa Saotome gần lại với Việt Nam, là động cơ thúc đẩy anh viết câu chuyện "Bé Đa ở Việt Nam" nổi tiếng (phát hành với số lượng gần 300.000 cuốn) câu chuyện nầy sau đó trở thành một bộ phim có sức tố cáo mạnh mẽ chiếu trên màn ảnh rộng. Năm tác phẩm khác của Saotome viết về Việt Nam được dư luận quan tâm, trong đó có tập tư liệu và những bức ảnh nói về nạn đói năm 45 ở miền Bắc đã tạo ra một tiếng vang lớn. Anh cho biết "Tất cả số tiền nhuận bút ấy tôi đã góp vào phong trào ủng họ nhân dân Việt Nam trong thời kỳ Mỹ vẫn còn ném bom phá hoại". Saotome sôi nổi kể lại những kỷ niệm của anh trong những chuyến đi thăm đất nước Việt Nam trước và sau ngày thống nhất.


Saotome Katsumoto đã được hưởng một tết cổ truyền ở Việt Nam khá đặc biệt. Khi đoàn nghiên cứu lịch sử Việt Nam của Đại học Tokyo, trong đó có anh, đã đến thăm Hà Nội vào đầu năm 1975, Saotome bồi hồi nhớ lại  “hồi đó đang còn ở thời chiến, chưa biết Mỹ còn "đánh" hay  "đàm" thực sự mặc dù đã ký kết hiệp định Paris nhưng người Hà Nội đón Noel và tết Tây thật tưng bừng và hồ hởi. Hồ Hoàn Kiếm rợp ánh đèn, cờ hoa lộng lẫy như muốn báo hiệu những điềm lành sẽ đến. Saotome lúc đó vui lắm, mặc dù đã qua Tết dương lịch nhưng các khách sạn ở Hà Nội vẫn còn để dành cây Noel rất đẹp, Hồ Gươm dập dìu nam thanh nữ tú đi vòng quanh, ai cũng cầm một cành đào rộn ràng như trẩy hội”. Anh  bùi ngùi, nửa như luyến tiếc nửa sung sướng “chúng tôi "mang tiếng" là sang khảo cứu lịch sử nhưng vào Hà Nội đúng vào những ngày Tết đến chỉ còn nhớ mỗi một câu "Chúc mừng năm mới", được ăn bánh chưng xanh và hưởng một không khí đầu năm theo lối cổ truyền của Việt Nam thật ấm cúng. Dù vậy, không ai trong chúng tôi nghĩ rằng đây là một cái Tết cuối cùng của những năm tháng lịch sử đất nước Việt Nam bị chia cắt... vài tháng sau đó là sẽ kết thúc trong thắng lợi huy hoàng đâu”.


Anh say sưa với những kỷ niệm, hồi tưởng về giây phút gặp lại bé Đa ngày xưa sau bốn năm xa cách, bây giờ đã là một cô gái mười bảy tuổi thật xinh xắn, được chăm sóc học hành chu đáo. Trở về Nhật Bản, Saotome liền cho ra đời tác phẩm "Cố  lên bé Đa" gây biết bao xúc động và cảm kích.


Gắn bó với Việt Nam qua hình ảnh một em bé mồ côi trong chiến tranh, Saotome đã hoạt động không ngơi nghỉ. Anh gom góp tất cả những nhuận bút thu được để mua trang thiết bị y tế, máy đo huyết áp, ống nghe... gửi sang các trạm xá y tế, tham gia các chương trình "cầu" truyền hình nói về Việt Nam sau ngày thống nhất, thực hiện "chuyến đi thăm từ tâm tưởng" (đài NHK) góp phần làm sáng tỏ những gì mà con người và đất nước Việt Nam đã phải gánh chịu qua nhiều cuộc chiến, từ Pháp đến Nhật rồi Mỹ.


Đối với Việt Nam, Saotome cho biết "Vừa có duyên lẫn có nợ" vì những ngày còn tấm bé, trong thời thế chiến thứ hai bùng nổ lan rộng khắp châu Á, nước Nhật đang trên đà suy sụp, thiếu thốn lương thực trầm trọng vào những năm 43 - 44, anh đã được ăn gạo "Đông Kinh" (Tonkin—Bắc Kỳ) từ miền Bắc chở về, và "đã sống sót được nhờ những cân gạo ấy" trong khi người Việt Nam lại bị đẩy vào cảnh chết đói thật kinh hoàng, qua tập ảnh của cụ Võ An Ninh chụp lại biếu anh.


Nỗi đau ấy vẫn còn mãi trong lòng nhà văn Saotome đến nay chưa nguôi. Anh dặn chúng tôi "Nếu gặp được cụ Võ An Ninh, các anh nên đề nghị cụ cho in lại thành một tập tư liệu để phổ biến thật rộng rãi, không nên để những tấm ảnh quý ấy bị tàn phai"*.


Năm 1995, khi đất nước đón mừng kỷ niệm 20 năm ngày giải phóng miền Nam, nhà văn Saotome, một trong những người bạn luôn hướng về Việt Nam với những tình cảm cao đẹp đã trở thành khách quý trong các đoàn đại biểu quốc tế sang dự lễ, điều vui của anh lại đến khi gặp gỡ gia đình chị Đa sau 16 năm kể từ ngày đến trường thăm "bé" Đa ngày trước ở miền Bắc. Chị nay đã trở thành y sĩ, lập gia đình với một bạn thương binh cùng quê và đã được 3 cháu. Các người con của chị gọi Saotome bằng "Ông" như một người cha ruột của mẹ các cháu.


Chia tay ra về, Saotome nghẹn ngào như nhắn gửi "tôi rất yêu mến Việt Nam, vẫn yêu thương "bé" Đa như ngay đầu gặp gỡ ở Budapest", hẹn ngày trở lại khi cuốn sách đầu tiên của anh được dịch ra tiếng Việt để giới thiệu với bạn đọc Việt Nam trong năm nay.


 


Hồng Lê Thọ


Bài đã in trên Sức khỏe & Đời sống, 1999

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Nhìn từ phía bên kia: Chiến sĩ Việt-Lào trên đường Hồ Chí Minh - Kuno Knoebl 27.09.2014
Nguyễn Hoàng Ánh, Giảng viên Ngoại thương: 10 ngộ nhận về Giáo dục - Tư liệu 26.09.2014
Khu mộ đá cổ và hệ thống linh vật thuần Việt giữa Hà Nội - Cao Mạnh Tuấn 26.09.2014
Đã xuất hiện một hiện tượng dịch thuật - Mi Ly 26.09.2014
Lại nói về sa sùng: tác dụng và hương vị tuyệt đỉnh của nó - Nhiều tác giả 25.09.2014
Bảy lý do không nên viết tiểu thuyết - Javier Marías 25.09.2014
Về cuộc cải cách chính trị của Hồ Quý Ly cuối Thế kỷ XIV - đầu TK XV - Tư liệu 25.09.2014
Tạp chí Mỹ Huffington Post ca ngợi món cao lầu Hội An - Tư liệu 25.09.2014
Sách giáo khoa khoa học xã hội lạc hậu quá rồi! - Huỳnh Như Phương 25.09.2014
Nhà văn, nhà báo Nguyễn Xuân Hoàng qua đời - Nhiều tác giả 17.09.2014
xem thêm »