tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Doanh nghiệp Sách Thành Nghĩa TP. Hồ Chí Minh

 

 

Nhà hàng Việt Phố

 

Khách thăm: 11869664
Lý luận phê bình văn học
14.06.2012
Hoàng Nguyên Chương
Le Pont Mirabeau (Cầu Mirabeau) của Apollinaire

Guillaume Apollinaire (1880 – 1918 ) là một trong những nhà thơ lớn nổi tiếng nhất của thế kỷ 19 và cho đến hiện nay. Ông đã mang lại nhiều hình thức đổi mới cho thơ,thoát khỏi sự ràng buộc của thơ cũ.Nhiều thế hệ nam nữ đã xem ông là nhà thơ tình lãng mạng gần gũi nhất của mình.


Bài thơ Le pont Mirabeau (Cầu Mirabeau ) là một trong những bài thơ hay nhất của ông, nó được sáng tác vào năm 1912 và được xuất bản vào năm 1913 ở tập thơ Alcols. Đến nay nó đã được 98 năm (1912 -  2010 ) và có một sức sống thật mãnh liệt.Bài thơ không chỉ nổi tiếng ở nước Pháp mà còn lan xa khắp nơi trên thế giới.Mọi người đã xem nó là một kiệt tác. Nó cũng đã được chọn vào chương trình sách giáo khoa để dạy cho học sinh Pháp.


Bài thơ chỉ có 24 câu, gồm 4 đoản khúc bốn câu và 2 điệp khúc hai câu nhưng sức chứa của nó thật vô hạn. Bài thơ không chỉ đơn thuần hoài niệm về mối tình của tác giả với nữ hoạ sĩ Marie Laurencin (1885 – 1956), một cuộc tình kéo dài trong 4 năm (1909 – 1912) mà ý nghĩa của nó còn vượt xa hơn ở nhiều lĩnh vực khác. Đầu đề của nó mang tên một cây cầu nhưng tác giả không nói gì về cây cầu mà chỉ mượn không gian cây cầu,nơi mình đã từng đi qua, đã từng hò hẹn, để nói về sự trôi chảy của thời gian thông qua hình ảnh trôi chảy của dòng sông Seine. Tác giả đã đứng giữa dòng thời gian biến dịch để nhận thức về cái hiện hữu. Trước dòng chảy của con nuớc,tác giả nói về sự trôi chảy của tình yêu, kỷ niệm; sự trôi chảy của những phút giây trong hiện tại; sự trôi chảy của những ngày ,những tuần; sự trôi chảy của thời gian dĩ vãng...Và trong sự trôi chảy lạnh lùng này,con người còn đứng lại để cảm nhận hình thái bất lực tôi ( la forme de mon inpuissance ) của mình trước thời gian. Trong những câu thơ, nhà thơ không hề đề cập gì đến lý luận của triết học nhưng tự thân của nó đã hàm chứa nhiều vấn đề  triết học nói về thân phận con người, về tình yêu gắn liền với không gian và thời gian ...Phải nói trong lãnh địa văn học ,hiểu và thấm đẫm về sự trôi chảy của dòng sông thời gian như Apollinaire , như Lamartine hoặc như Hermann Hesse ( 1877 – 1962 ) quả là hiếm có.


Chính vì bài thơ nổi tiếng nên nó đã làm cho cây cầu Mirabeau trở nên nổi tiếng trong văn học mặc dầu nó không phải là cây cầu hoành tráng nhất trong số 37 cây cầu bắc qua sông Seine. Nó đã làm động cơ cho nhiều du khách yêu thơ tới đây thăm viếng.


Gần một thế kỷ qua, bài thơ đã được dịch ra nhiều thứ tiếng. Nhiều nhạc sĩ đã lấy cầu Mirabeau làm tựa đề cho bài hát như Brassers, hoăc phổ nhạc như Marc Lavoine....Ở địa hạt thơ dịch của Việt Nam, cũng đã có một số  người dịch bài này . Tuy nhiên với tấm lòng yêu thơ ,chúng tôi cũng mạnh dạn góp mặt,bám sát ý nghĩa bài thơ để dịch lại mong được cùng chia xẻ với bạn đọc.


Sau đây là bản dịch của chúng tôi:


             LE  PONT  MIRABEAU


 Sous le pont Mirabeau coule la Seine


            Et nos amours


            Faut – il qu’il m’en souvienne


            La joie venait toujours après la peine


 


            Vienne la nuit sonne l’heure


            Les jours s’en vont je demeure


 


            Les mains dans les mains restons face à face


            Tandis que sous


            Le pont de nos bras passe


            Des éternels regards l’onde si lasse


           


Vienne la nuit sonne l’heure


Les jours s’en vont je demeure


           


            L’amour s’en va comme cette eau courante


            L’amour s’en va


            Comme la vie est lente


            Et comme l’Espérance est violente


 


            Vienne la nuit sonne l’heure


            Les  jours s’en vont je demeure


 


             Passent les jours et passent les semaines


            Ni temps passé


            Ni les amours reviennent


            Sous le pont Mirabeau coule la Seine


           


            Vienne la nuit sonne l’heure


            Les jous s’en vont je demeure


Trích “Alcools”  (1913)   


       Dịch thơ:                 


         CẦU  MIRABEAU


 


Dưới cầu Mỉrabeau, dòng sông Seine trôi chảy


Và cuộc tình  chúng ta cũng vậy


Biết có cần nên  nhớ lại không


Sau nỗi buồn mênh mông,


                                niềm vui thường xuất hiện.


 


Đêm vẫn đến , chuông báo giờ vẫn điểm


Ngày trôi qua mà tôi vẫn còn đây.


 


Tay trong tay, mặt nhìn mặt


Chính lúc này


Dưới  vồng cầu tay


            con nước cuốn trôi qua biền biệt                                              


Còn để lại sóng mắt nhìn thiên thu mỏi mệt.


 


Đêm vẫn đến chuông báo giờ vẫn điểm


Ngày trôi qua mà tôi vẫn còn đây.


 


Tình yêu đi qua như dòng nước chảy


            Tình yêu đi qua


             Sao cuộc đời  vẫn còn chậm rãi


            Sao hy vọng quá nồng nàn.


           


 


Đêm vẫn đến, chuông báo giờ vẫn điểm


            Ngày trôi qua mà tôi vẫn còn đây.


           


            Những ngày trôi qua,


                        những tuần trôi qua


            Cả thời gian dĩ vãng cũng không còn


            Như cuộc tình chúng ta không bao giờ trở lại


        Dưới cầu Mirabeau, dòng sông Seine trôi chảy.


           


Đêm vẫn đến, chuông báo giờ vẫn điểm


Ngày trôi qua mà tôi vẫn còn đây...



Hoàng Nguyên Chương dịch

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Đất lành: Một tuyển tập thơ thiếu thận trọng - Tư liệu 26.08.2014
Một đêm siêu hình với Hàn Mặc Tử - Phạm Công Thiện 20.08.2014
Thơ trong thơ của William Carlos Williams - Phạm Công Thiện 20.08.2014
Đôi chút ý nghĩ bất thường về nhà thơ Nga-Mỹ JOSEPH BRODSKY - Phạm Công Thiện 20.08.2014
Bài thơ “Khóc Bằng Phi” có phải là của vua Tự Đức? - Đỗ Tiến Bảng 19.08.2014
Bàn về cuốn Từ điển Văn học - Tư liệu 17.08.2014
Hạnh phúc trong tác phẩm Nhất Linh - Đặng Tiến 01.08.2014
Tình hình lí luận văn học Việt Nam hiện nay - Trần Đình Sử 22.07.2014
Những lập luận buồn cười của ông Zenkin - Ngô Tự Lập 22.07.2014
Nhìn lại các tác phẩm viết về chiến tranh và quân đội - Ngô Thảo 16.07.2014
xem thêm »