tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Green Leaf VN - với hơn 400 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới - là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Luôn phục vụ khách hàng với phong thái và ý chí của người tài xế chuyên nghiệp. Chỉ tuyển dụng đầu vào tài xế có khả năng giao tiếp tiếng Anh đàm thoại. Tác phong, đồng phục chỉnh chu trong suốt thời gian phục vụ khách hàng. Các tài xế phải vượt qua chương trình đào tạo nghiêm ngặt về cách thức phục vụ khách hàng

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 29935715
Lý luận phê bình văn học
13.09.2019
Xuân Thiều
Sóng lừng – Một tác phẩm tốt (Lật lại Hồ sơ vụ tiểu thuyết Sóng lừng - VN. Mafia bị thu hồi năm 1991)

Bài đã post từ ngày 13-9-2013, nay update!


Nhà văn Triệu Xuân: Đầu tháng 5-1991, tiểu thuyết Sóng lừng (VN. Mafia) của nhà văn Triệu Xuân được NXB Giao thông Vận tải phát hành; đúng một tuần thì bị công an TP. Hồ Chí Minh thu hồi. Công an TP. Hồ Chí Minh đề nghị khởi tố tác phẩm. Văn bản đề nghị khởi tố tác phẩm do đại tá Trần Cường, tức Chín Cường, Phó Giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh ký tên gửi Ban Nội chính thành ủy TP. Hồ Chí Minh. Văn bản ấy cho là nhà văn Triệu Xuân bôi nhọ ngành công an, bôi đen chế độ, chống đảng. Lúc ấy, đại tá công an Nguyễn Võ Danh, tức Bảy Dự, Phó Bí thư Thành Ủy, kiêm Trưởng Ban Nội chính. Ngay khi ấy, nhà văn Triệu Xuân đã chủ động gặp Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh đề nghị Tổng bí thư cho ý kiến chỉ đạo nhằm đưa cuốn Sóng Lừng ra Giám định nghệ thuật. Rất đáng mừng là ngay sau đó Ban Bí thư Trung ương Đảng đã cho thành lập Hội đồng Giám định nghệ thuật gồm 9 nhà văn, nhà phê bình tên tuổi. Nhà văn Xuân Thiều viết bài Sóng lừng – Một tác phẩm tốt vào tháng 7-1991, khi ông đang là thành viên của Hội đồng Giám định trung ương nói trên.


Lúc viết bài này, Xuân Thiều chưa quen biết nhà văn Triệu Xuân. Bản thân ông Xuân Thiều được nhiều bạn đồng nghiệp quý mến bởi ông hiền hậu, trung thực. Ông từng tâm sự rằng mình luôn trăn trở bởi khối mâu thuẫn lớn: Vừa muốn làm một sỹ quan quân đội trung thành với Đảng, đồng thời lại vẫn muốn là một nhà văn – nghệ sỹ được thỏa sức sáng tạo, viết những điều lòng mình thôi thúc. Những ý kiến Xuân Thiều chê trách tác giả Sóng lừng trong bài báo viết từ tháng 7-1991 này cũng thể hiện căn cốt của ông. Những hiểm họa mà tác giả Sóng lừng dũng cảm dự báo cho xã hội, cho dân cho nước, cho cả chế độ… thì lại bị Xuân Thiều cho là “thiếu nhạy bén chính trị, thiếu thận trọng, thiếu chừng mực trong ngòi bút”!


Bài của Xuân Thiều được ông nộp cho Hội đồng Giám định Trung ương, góp phần bảo vệ một nhà văn chân chính. Sau đó, Xuân Thiều gửi đi nhiều tờ báo, nhưng không tờ nào được phép in. Nhà văn Xuân Thiều đã từ trần tháng Tư năm 2007 tại Hà Nội.


Nay, sau 22 năm, hiện trạng mafia ở Việt Nam đã gấp nhiều lần năm 1991, thế mà tiểu thuyết Sóng lừng (VN. Mafia) vẫn chưa được tái bản! Tôi công bố bài viết của Xuân Thiều, như là lời cảm ơn chân thành đối với ông. Cầu chúc vong linh ông thanh thản, phiêu diêu miền cực lạc!


www.trieuxuan.info


 


 Nhà văn Xuân Thiều (trái) và Nhà văn Triệu Xuân tại Nhà sáng tác Văn học Nghệ thuật Đà Lạt. Tháng 7-1995. Ảnh do nhà văn Vương Trí Nhàn chụp.


 



Sóng lừng – Một tác phẩm tốt


Tiểu thuyết Sóng lừng của nhà văn Triệu Xuân, với 300 trang sách, đọc cuốn hút liền một mạch. Chất hấp dẫn của cuốn sách chưa phải vì văn chương tuyệt mỹ mà chính là sự hiếu kỳ của người đọc khi giáp mặt với một vụ mafia. Tác giả khái quát tổng hợp lại nhiều vụ bê bối ta thường gọi là tiêu cực ở phía Nam, đã được đưa ra công luận trên các phương tiện thông tin đại chúng. Đó là những vụ cho người đi di tản bán chính thức để thu vàng, là những quả lừa đậm của các công ty ma, cốt làm tín dụng thu tiền tìm cách chuồn ra nước ngoài. Đó là những ổ lầu xanh trá hình, những vụ buôn lậu cỡ bự như “cơm đen”, Uranium, v.v…Trên cái nền đấu tranh chống tiêu cực ấy, nổi lên hai tuyến nhân vật đại diện cho cái ác và cái thiện. Nhân vật điển hình, tên trùm mafia, đại diện cho cái ác là Tám Đôn, đại tá công an buộc phải chuyển ngành làm Phó Tổng Giám đốc một công ty vận chuyển đường biển, đường sông; nhưng rồi y cũng biết cách chuồn trước, xin về hưu. Về hưu, y vẫn chỉ huy toàn bộ đường giây mafia cắm rễ ngay trong ngành công an, ngành giao thông đường sông đường biển và các công ty ma khác. Tác giả đã xây dựng được nhân vật Tám Đôn với một lai lịch khá hợp lý. Xuất thân là một phần tử nghèo khổ nhưng lưu manh, thích ăn nhậu. Một hôm y nghe người diễn thuyết ngoài chợ hô hào làm cách mạng để thoát khỏi cảnh đói nghèo. Y đã trở về giết ông chú làm trương tuần, kẻ đã cưu mang mình, và theo người diễn thuyết đi làm cách mạng, cốt mong cho được sung sướng. Cách mạng tháng Tám rồi kháng chiến chống Pháp, y được giao nhiệm vụ giết ác trừ gian, một nhiệm vụ hoàn toàn thích hợp với tính cách của y, và cố nhiên y đã được tin cậy. Tập kết ra Bắc, y làm công việc quản lý các trại giam phạm nhân. Rồi đi B. Vẫn cái công việc ấy. Giải phóng miền Nam, y về lại thành phố. Những mong ước ôm ấp từ bé đến giờ là làm sao được sung sướng, giờ đây được dịp phát triển. Với quân hàm trung tá rồi đại tá, y bắt đầu dùng quyền lực để xoay xở. Với bản chất xảo trá, gian ngoan, y đã khéo che đậy bộ mặt thật của mình và ít nhiều đã đánh lừa được tổ chức. Do những lỗi lầm phạm phải mà y cố tình che dấu, dần dà y trở nên một đầu mối  nguy hiểm của tội ác. Và sự hình thành một tên trùm mafia của y là lôgic, là điều dễ hiểu. Tay chân của y, ngoài Ba Hoành, người tâm phúc trong hàng ngũ công an, còn lại đều là người từng phục vụ trong quân đội và chính quyền Sài Gòn.


Về  phía đấu tranh chống lại cái ác, cái tiêu cực, ta thấy cũng khá nhiều nhân vật: Lữ, Lê Dung, cô giáo Mai, thiếu tướng Ba, Tổng giám đốc Thanh v.v… Nhân vật chính là thiếu tá Lê Dung, một cán bộ an ninh trung thành, tận tụy, dũng cảm đã bền bỉ theo đuổi bọn mafia, tìm mọi cách để đưa ra ánh sáng toàn bộ những hoạt động đen tối của chúng. Trong lúc Tám Đôn và tay chân sống xa hoa trụy lạc, hành động bạo ngược như những tên bạo chúa; thiếu tá Lê Dung lại quá nghèo và giản dị. Anh từng chịu không biết bao nhiêu đau đớn trong cuộc sống: con chết, vợ bỏ đi làm gái nhảy. Mối tình thứ hai với cô giáo Mai, vợ cũ của Lữ, người bạn công an trung thành đã bị bọn Tám Đôn thủ tiêu một cách tàn bạo, cũng đầy ngang trái, ẩn ức. Bọn mafia hết vu cáo Lê Dung quan hệ bất chính lại đến hành động đốn mạt là tổ chức hco mấy tên cưỡng hiếp cô giáo Mai đúng trước ngày cưới, khiến cô giáo trở nên điên loạn. Vượt qua nỗi đau đớn riêng mình, dưới sự chỉ đạo của thiếu tướng Ba, đại diện cho sự công minh của nhà nước cách mạng, Lê Dung vẫn quyết tâm chống lại cái ác không mệt mỏi. Tấm lòng của anh làm người đọc xót xa, cảm động. Những vụ bê bối lần lượt bị lôi ra ánh sáng. Vậy mà khi đọic đến dòng cuối cùng của cuốn sách, Tám Đôn vẫn sống nhơn nhơn. Tác giả muốn báo động với mọi người: Cuộc chiến đấu chống cái ác chưa dễ kết thúc. Hãy cảnh giác với những tên cơ hội, biến chất đang đục khoét từ trong ruột cách mạng. Với nhiều chi tiết về các vụ ma giáo về kinh tế, với sự xây dựng nhân vật khá hợp lý, tiểu thuyết Sóng lừng, về một mặt nào đó tỏ ra sinh động, hấp dẫn. Về nghệ thuật viết tiểu thuyết, đôi đoạn, giọng văn của anh vẫn còn vương vấn lối kể chuyện vụ án. Sự ngập ngừng của anh làm tính xã hội của tiểu thuyết bị che lấp trước sự khêu gợi tính hiếu kỳ. Nếu anh khắc phục được nhược điểm đó, chắc là cuốn tiểu thuyết sẽ thành công hơn.


Bàn về tính tư tưởng của Sóng lừng, chắc chẳng ai kêu ca rằng anh bới móc cái xấu của xã hội. Thời kỳ mà trong văn học, cái xấu của xã hội coi như húy kỵ, đã qua đi. Cái xấu mà Triệu Xuân nêu ra đã thấm vào đâu so với hiện thực! Ở đây, tác giả chỉ khái quát lại những vụ tiêu cực hầu như ai cũng đã biết. Nhưng thông qua hình tượng nghệ thuật, tác giả muốn nêu rõ nguồn gốc những vụ tiêu cực dẫn đến tội ác là từ trong ruột chúng ta! Đấy là những kẻ cơ hội chui vào hàng ngũ cách mạng, dùng quyền lực và uy tín của cách mạng để mưu cầu cho riêng mình. Và khi đã thoái hóa biến chất, thì những kẻ cơ hội kia trở thành chống đối, phá hoại cách mạng. Hãy tỉnh táo và cảnh giác, bài học tuy chẳng còn mới mẻ nhưng vô cùng cần thiết, nhất là vào lúc này. Một cuốn sách khá lành mạnh mà vẫn nghe xì xầm đồn đại có vấn đề này nọ, tại sao vậy?


Có thể nói thẳng ra rằng: Triệu Xuân tỏ ra sơ suất, để một vài chỗ cộm lên trong tiểu thuyết Sóng lừng. Để cho nhân vật Toản, một thiếu tá – kỹ sư ngụy bỏ tổ quốc trốn ra nước ngoài nhiều lần vẫn không thoát, đối thoại với thiếu tá công an Lê Dung. Một đoạn đối thoại (ở giữa Chương 3) tốn khá nhiều chữ nghĩa, mà đọc xong, tôi cảm thấy rát mặt[1]. Lời lẽ tên Toản cực kỳ thâm độc. Y vừa chỉ trích những sai lầm của Chủ nghĩa Xã hội mà nhiều Đảng và cả Đảng ta đang sửa chữa, đồng thời y tìm cách xuyên tạc, bôi nhọ và phủ định Chủ nghĩa Cộng sản. Cái chấp nhận được và cái không thể nào chấp nhận được cứ đan xen vào nhau, dễ đánh lộn sòng người đọc. Đành rằng đấy là tiếng nói của một tên chống đối, tan cửa nát nhà vì vượt biên sáu lần không thoát, nhưng có cảm giác rằng tác giả muốn mượn lời kẻ chống đấu để xì hơi những u uẩn dồn nén từ lâu... Vâng, tôi coi đó là sự gây cảm giác, còn cảm nhận của tôi là tiếc cho nhà văn đã không chừng mực trong ngòi bút. Phải chăng thiếu sót này là do tác giả chưa đủ độ nhạy cảm về chính trị[2], nhất là vào thời điểm xã hội ta lúc này [hoặc là tác giá quá nhạy bén, đã lên tiếng cảnh báo cho Đảng, cho toàn xã hội - TX]? Một chỗ cộm khác, ấy là lúc anh miêu tả Tám Đôn ôm một cọc[3] bạc ra Hà Nội học trường Nguyễn Ái Quốc. Tám Đôn là một tên cán bộ sa đọa, kiến thức kém, ra Hà Nội cốt để ăn nhậu, chơi gái, học hành ba vạ vẫn được “bằng đỏ”. Nhưng lẽ nào, những cán bộ về học Nguyễn Ái Quốc đều đại loại như Tám Đôn cả. Tác giả viết thế làm cho người đọc nghĩ rằng trường Đảng của Trung ương là nơi đào tạo ra những tên “cỡ Tám Đôn”[4]. Lại một lần nữa tác giả tỏ ra thiếu thận trọng.


Những sơ suất vừa nêu có thể tránh được nếu như tác giả chừng mực hơn, thận trọng hơn, hoặc biên tập viên của Nhà xuất bản lưu ý tác giả. Trong tiểu thuyết Sóng lừng có nhân vật Người diễn thuyết, tác giả không nêu tên, nêu chức vụ, nhưng người đọc vẫn hiểu đó là cán bộ cấp trên, “ô dù” của Tám Đôn. Lẽ ra tác giả nên làm người đọc hiểu thêm rằng Người diễn thuyết có lúc nào đó che chở cho Tám Đôn là chỉ vì tình nghĩa đối với người bạn chiến đấu, chứ thâm tâm không phải che chở cho tội ác[5]. Sự mập mờ thấp thoáng của nhân vật này làm cho người đọc dễ câu nệ, dễ suy diễn.


Đọc sách là tiếp nhận tấm lòng và tư tưởng của nhà văn qua tác phẩm – vốn là một khối thống nhất. Dẫu không quen biết tác giả, qua cái khối thống nhất của tác phẩm, tôi cảm thấy tác giả yêu đất nước, yêu Chủ nghĩa Xã hội, yêu Đảng, trên hết là yêu vô cùng cái thiện và căm ghét đến tột cùng cái xấu xa, tội ác. Những thiếu sót của anh là đáng tiếc, nó đã làm giảm giá trị tác phẩm, chứ trước sau tôi vẫn nghĩ rằng đây là một tác phẩm tốt, không có dụng ý xấu!


Tháng 7-1991


Xuân Thiều


Nguồn: Bài do nhà văn Xuân Thiều gửi nhà văn Triệu Xuân khi cùng dự Trại sáng tác Văn học tại Nhà sáng tác Văn học Nghệ thuật Đà Lạt, tháng 7-1995.


Rút từ tập Hồ sơ vụ thu hồi tiểu thuyết Sóng lừng – VN.Mafia của Nhà văn Triệu Xuân.


 www.trieuxuan.info


 







[1] Chẳng qua là vì nhân vật này nói trúng quá, trúng cái “gót chân Achilles” thì rát mặt là phải, đau lắm! (TX). Nhấn chuột vô đây để đọc đoạn đối thoại giữa Toản và Lê Dung ở giữa Chương 3 tiểu thuyết Sóng lừng.




[2] Phần lớn bạn đọc khẳng định, hoan nghênh Tác giả quá nhạy bén chính trị, dũng cảm và rất sáng suốt khi dự báo căn bệnh ung thư trầm kha của chế độ. Nhân vật Toản làm gì có thể phủ định Chủ nghĩa Cộng sản, nhưng khối XHCN ở Đông Âu vẫn sụp đổ sau khi tiểu thuyết Sóng lừng xuất bản vài tháng! (TX).  




[3] Nguyên văn không phải cọc bạc mà là một catap, loại samsonite mà giới ngoại giao thường dùng (TX).




[4] Ấy, chả ai dại gì mà vơ đũa cả nắm như thế! (TX).




[5] Thế thì còn gì là mafia, hả Trời! (TX).


Ảnh tư liệu:



Nhà Sáng tác Văn học Nghệ thuật Đà Lạt, tháng 07-1995. Từ trái qua: Huỳnh Văn Ngàn, Giám đốc Nhà ST; nhà văn Triệu Xuân, Xuân Thiều (mang kiếng, đội mũ), kế đó là 3 nhân viên nữ của Nhà sáng tác, và các nhà văn Trần Hoài Dương, Trần Chinh Vũ. Bìa phải là Ông Văn Tùng. Ảnh do nhà văn Vương Trí Nhàn bấm máy.



Tại Đại hội lần thứ V, Hội Nhà văn Việt Nam, họp từ 12 đến 14-03-1995, tại Hội trường Ba Đình, Hà Nội. Từ phải qua: các nhà văn Xuân Thiều, Triệu Xuân, Ngô Vĩnh Bình và Hồ Phương. Ảnh chụp ngày 13-03-1995.


TBT Nguyễn Văn Linh và nhà văn Triệu Xuân. Ảnh chụp tại nhà riêng của TBT, đường Trần Quốc Toản, Q3, TP Hồ Chí Minh.



bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Truyện ngắn Hoa Kỳ: từ hiện đại đến hậu hiện đại - Lê Huy Bắc 13.10.2019
Bài rất nên đọc: Lưu Quang Vũ trong cái nhìn của các bạn trẻ/ Những bài thơ viển vông cay đắng u buồn... - Nhiều tác giả 13.10.2019
Mai Thảo - khao khát và bất lực - Vương Trí Nhàn 13.10.2019
Nhà văn Triệu Xuân và tiểu thuyết Trả Giá - Ngô Vĩnh Bình 03.10.2019
Sông cạn - Son sắt niềm tin yêu - Triệu Xuân 02.10.2019
Gặp nhà thơ Hữu Loan ở Đồng Nai - Đỗ Hoàng 01.10.2019
Nhà thơ Đỗ Hoàng - Người dịch thơ Việt ra... thơ Việt! - Trần Quang Đạo 01.10.2019
Hoài Anh - Nhà thơ một mình cuốc bộ - Vũ Từ Trang 23.09.2019
Sông Thương, tiếng chim tu hú - Vũ Từ Trang 22.09.2019
Nhà thơ Vũ Từ Trang với các "chân dung văn học" - Huy Thắng 22.09.2019
xem thêm »