tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Green Leaf VN - với hơn 400 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới - là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Luôn phục vụ khách hàng với phong thái và ý chí của người tài xế chuyên nghiệp. Chỉ tuyển dụng đầu vào tài xế có khả năng giao tiếp tiếng Anh đàm thoại. Tác phong, đồng phục chỉnh chu trong suốt thời gian phục vụ khách hàng. Các tài xế phải vượt qua chương trình đào tạo nghiêm ngặt về cách thức phục vụ khách hàng

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 29482882
Tiểu thuyết
09.04.2019
TADEUSZ DOLEGA - Mostowicz
Thầy lang


Chàng làm ra bộ thản nhiên và vui vẻ, song thực ra trong lòng chàng run lên khi nghĩ rằng cha mẹ chàng sẽ thấy hết các dự tính của chàng và sẽ cương quyết từ chối. Chính vì thế, để đẩy lùi mọi nỗi nghi ngờ, chàng bắt đầu lui tới thăm viếng các trang chủ khác trong vùng, đi thăm cả những người láng giềng khá xa xôi, khi trở về chàng thuật lại những tin tức mới cùng với những chuyện đồn đại, trong đó chàng chú trọng đặc biệt đến việc mô tả một cách đầy cảm mến dung mạo của các cô tiểu thư khác nhau. Điều đó nhằm gây cho cha mẹ chàng ấn tượng rằng sự ổn định mà chàng đang khao khát tới gắn liền với các kế hoạch hôn nhân của chàng, và những cuộc viếng thăm kia là nhằm mục đích tìm chọn ý trung nhân.


Từ Ludwikow có con đường chạy về hướng tây dẫn thẳng tới Radoliszki. Nhưng nếu thêm vào chừng mười cây số nữa, có thể tới được thị trấn bằng đường vòng qua Bożyszki và Wiskuny. Và muốn phòng xa, từ đó trở đi, chàng Leszek nhà ta chỉ sử dụng con đường vòng đó mà thôi. Chàng chỉ đi đường thẳng tới Radoliszki khi nào chàng có thể biện minh sự có mặt của mình tại thị trấn bằng các nhu cầu mua sắm gì đó. Và những khi ấy chàng phóng như điên để giành giật thêm cho mình mươi lăm phút trò chuyện dài hơn với Marysia.


Vì phải nghiên cứu tình hình nhà máy nên giờ đây chàng thường rảnh vào buổi chiều. Cũng vì thế, chàng nhiều lần gặp thầy lang Kosiba trong cửa hiệu. Chàng hơi ngại người đàn ông râu ria trang nghiêm, có đôi mắt u buồn và đôi vai rộng này. Chàng tin chắc rằng thầy lang đang nhìn chàng không mấy thiện cảm, thậm chí có cả phần ác cảm, mặc dù Marysia cam đoan đó là người tốt nhất trên dương thế.


- Có thể bác ấy thiếu chút tin tưởng ở anh - nàng nói - nhưng chính anh có lỗi. Nếu anh cho phép em thổ lộ với bác việc đính ước của chúng mình, em tin chắc rằng bác ấy sẽ yêu mến anh ngay lập tức.


- Thế thì anh thà cứ thận trọng là hơn - chàng mỉm cười.


- Còn phần anh, anh sẵn sàng chờ đón những biểu hiện tình cảm của bác ấy. Anh sẵn sàng chịu thiệt!


Nàng nhìn anh vẻ trách móc:


- Leszek! Thật chẳng tốt đẹp tí nào khi anh chế giễu một người tốt bụng đến thế, người bạn lớn của em.


- Xin lỗi em, em yêu. Nhưng anh có cảm giác, anh nghĩ rằng địa chỉ tình cảm ấy không thật tương hợp với em. Có thể ông thầy lang ấy là mẫu mực của lòng ngay thẳng, thậm chí có thể ông ấy biết chữa bệnh, điều mà anh không tin mấy, nhưng dù sao ông ấy cũng chỉ là một nông dân thuần túy. Em đánh bạn với một người bình dân chất phác như thế để làm gì?


Nàng lắc đầu.


- Đánh bạn để làm gì? Leszek, anh thấy không, anh có đủ cha mẹ, anh không hiểu thế nào là mồ côi. Khi không có một ai, hoàn toàn không có một ai. Khi ấy, mỗi bàn tay chìa về phía anh, mỗi bàn tay, dẫu là bàn tay chai sạn nhất, làm lụng nhiều nhất, đều là cả một kho báu, một kho báu lớn lao. Một kho báu không sao kể xiết. Anh không hiểu điều đó đâu!


- Nhưng anh hiểu, Marysienko, anh hiểu chứ - Leszek xấu hổ - Và quỷ tha ma bắt anh đi nếu như anh không đền đáp lại ông lão trung hậu kia, người đã đối xử như thế với người yêu quí nhất, với người duy nhất của anh… Anh cũng mến ông lão mà.


Marysia kể cho chàng nghe ông thầy lang đã hứa với nàng điều gì khi nàng lo bị mất việc ở hiệu bà Szkopkowa.


- Bây giờ chắc là anh thấy được tấm lòng của bác ấy rồi chứ? - Nàng kết thúc câu chuyện kể.


Leszek xúc động.


- Phải! Đó thật là một tấm lòng khác thường. Nhưng chúng mình sẽ không chịu kém. Chỉ cần mọi sự xong xuôi, con người ấy sẽ được nhận một ngôi nhà đàng hoàng ở Ludwikow và được nuôi dưỡng trọn đời. Em biết không, hễ ai dọn đi một viên đá nhỏ dưới chân em, người ấy sẽ được anh hàm ơn. Còn tạm thời, khi nào gặp bác ấy, anh sẽ cho bác ấy ít tiền…


Marysia cười.


- Rõ ràng anh không hiểu bác ấy rồi. Bác ấy chẳng lấy tiền đâu. Bác ấy chữa bệnh phần lớn là không công. Ngoài ra anh còn bảo rằng bác ấy là một người nông dân thuần túy. Anh biết không, em hết sức nghi ngờ điều đó.


- Nhưng vì sao cơ chứ?


- Anh biết không, hình như bác ấy biết tiếng Pháp đấy?


- À, bác ấy có thể đã từng lưu vong. Bao nông dân đã tìm việc làm ở Pháp.


- Không mà! - nàng phản đối - Giá như chỉ thế thì có thể bác ấy biết nói tiếng Pháp là cùng. Nhưng đằng này bác ấy biết đọc tiếng Pháp, mà lại là thơ nữa chứ. Có điều anh đừng hở ra với ai, lạy Chúa, rằng anh biết điều ấy nhé.


- Sao vậy?


- Bởi chỉ nhớ tới điều đó thôi cũng đã gây cho bác ấy một tác động thật khủng khiếp! Em tin chắc có một bí ẩn to lớn lắm trong chuyện đời bác ấy.


- Vậy em cho rằng đó là một trí thức giấu mình trong bộ quần áo nông dân?


- Em không biết bác ấy có tự giấu mình không. Nhưng em sẵn sàng thề rằng một người như bác ấy không thể phạm vào một điều gì nhục nhã có thể buộc bác ấy phải ẩn náu. Bác ấy là trí thức. Anh hãy lưu ý đến ánh mắt bác ấy, đến một số cử chỉ, đến cách nói năng. Cũng có thể đó là huyễn tưởng, nhưng mỗi khi trò chuyện với bác em có cảm giác rằng về phương diện trí óc bác ấy cao hơn hẳn em.


- Cũng có những nông dân thông minh đấy chứ - Leszek lưu ý và trầm ngâm suy nghĩ.


Lát sau chàng thốt lên:


- Được rồi! Có một cách rất đơn giản. Hoàn toàn dễ dàng, chúng mình có thể thẩm tra bác ấy xem bác ấy có phải trí thức không, hay chỉ là một nông dân thuần túy. Chỉ cần khéo léo một chút.


- Leszek! Bằng bất cứ giá nào em cũng không muốn…


- Anh biết, anh biết! Anh cũng không hề có ý định ấy đâu. Anh không hề muốn can thiệp vào những bí mật của bác ấy, nếu như chúng có là thật đi nữa. Anh chỉ muốn xác minh thôi. Anh xin đảm bảo là bác ấy không hề nhận ra điều ấy nữa kia.


- Cũng thế thôi - nàng làm ra vẻ mặt không hài lòng - Vẫn không đẹp tí nào.


- Tùy em. Anh không làm chuyện đó cũng chẳng sao - Leszek ưng thuận.


Nhưng chàng chỉ ưng thuận bề ngoài thôi, chàng vẫn quyết định sẽ tiến hành thử ngay lúc nào có dịp thuận tiện. Bản tính chàng ham thích lí giải những điều bí mật. Ngay khi còn là một cậu bé, chàng đã say mê đọc Carol May, rồi sau đó là các truyện trinh thám của Conall Doyle. Ngay cả những chuyện bí mật thường tình cũng tác động đến chàng một cách mê hoặc.


Cách thức mà chàng chợt nghĩ ra qua thực cũng không có gì phức tạp. Chỉ cần trong khi trò chuyện với ông lão thầy lang dùng thêm các từ ngữ mà một người nông dân thông thường không thể nào hiểu nghĩa. Nếu như ông ta hiểu được nghĩa của câu nói đó hoặc câu hỏi, thì đó sẽ là một bằng chứng hiển nhiên chứng tỏ ông không phải là loại người muốn đội lốt. Và khi ấy mới có thể tiếp tục điều tra về nguyên do…


Một hôm gần đó, trong khi đi đường vòng tới Radoliszki, chàng gặp thầy lang trên đường từ thị trấn trở về. Chàng dừng xe, cúi chào rồi trỏ tay vào một bó cây thuốc mà hẳn ông đã hái trong rãnh bên đường và hỏi:


- Thứ này chữa bệnh gì thì tốt nhất, thưa ông Kosiba?


- Đây là bạch chỉ. Trợ tim - thầy lang đáp lại lịch thiệp, nhưng lạnh lùng.


Để lấy lòng ông lão và hướng ông vào một cuộc trò chuyện dài hơn, chàng đùa:


- Thế ông có biết thứ thuốc nào công hiệu nhất đối với tình yêu không ạ?


Thầy lang ngước mắt nhìn lên trả lời rành rẽ:


- Thưa cậu, đối với tình yêu, thứ thuốc tốt nhất là tính trung thực.


Ông lão ngả mũ chào rồi tiếp tục bước đi. Leszek đứng lặng người hồi lâu, hoàn toàn bất ngờ trước câu trả lời không hề chờ đợi, rồi sau đó đoán ra điều thầy lang định nói, chàng lẩm bẩm một mình:


- Không thể không công nhận là ông ta không thiếu “esprit d’ propos”.


Đến thị trấn chàng thuật lại cho Marysia nghe cuộc gặp kia rồi nói thêm:


- Phải thừa nhận rằng ông ấy đã khiến anh hơi phật ý, anh không đáng nhận cái đơn thuốc ấy.


- Nhưng chính bác ấy có biết thế đâu - nàng lưu ý.


- Chính thế. Anh sôi cả lên, chỉ muốn nói hết sự thật với ông ta. Nói chung anh mệt mỏi vì phải giữ điều bí mật ấy. Anh chỉ muốn thông báo cho tất cả mọi người biết chuyện đính ước của chúng mình. Nhưng anh chưa được phép. Không được phép. Vội vã quá chỉ tổ làm hỏng hết các kế hoạch của anh mà thôi.


Chính vì thế, không chỉ riêng đối với Ludwikow mà ngay cả Radoliszki chàng cũng không muốn ai phải lưu ý đến những cuộc thăm viếng của chàng. Đôi khi chàng để mô tô trước quán ăn hoặc trên sân nhà ông Glazer, lái ngựa, rồi đi bộ đến cửa hiệu. Dù sao thì cũng đỡ chọc vào mắt người ta hơn.


Hẳn là không có tin đồn gì mới truyền đến Ludwikow nên cha mẹ chàng không hề nhắc nhở đến điều gì cả, cả hai tận tình theo dõi công việc của cậu con trai tại nhà máy. Họ cũng không trở lại câu chuyện quyết định kia, câu chuyện mà Leszek cũng không muốn đề cập trước vì e rằng cha mẹ chàng sẽ nhìn thấy những động cơ riêng tư nào đó chăng trong sự sốt ruột của chàng.


Một hôm thứ sáu nọ chàng gặp lại ông lang Kosiba, lần này trong cửa hiệu. Ông lão đang trò chuyện với Marysia và khi Leszek bước vào, trên khuôn mặt rộng đầy râu của ông hãy còn vương một nét cười. Rõ ràng ông đang vui vẻ và Leszek quyết định tận dụng ngay cơ hội này để tiến hành thí nghiệm như đã dự tính. Chàng chào hỏi ông với vẻ thân thiện vô tư nhật, rồi như thuận miệng chàng hỏi:


- Quê ông ở Vương quốc, vậy ông không nhớ quê hương bản quán hay sao?


- Tôi cũng chẳng còn ai ở đó, nên cũng không nhớ nhung gì.


- Thế thì lạ thật. Tôi còn ít tuổi và thiếu kinh nghiệm, nhưng tôi nghe người già nói rằng ở nơi đất khách quê người họ thường bị hành hạ bởi nỗi hoài vọng cố hương. Thế ông không cảm thấy nỗi hoài vọng ấy hay sao?


- Cảm thấy cái gì cơ? - thầy lang hấp háy mắt.


- Nỗi hoài vọng cố hương - Leszek nhắc lại, vẻ thản nhiên


- Không - ông lắc đầu - Nơi đây cũng cùng một đất nước, phải đâu đất khách quê người.


Leszek vẫn thấy chưa chắc chắn lắm, chàng nhận xét thêm:


- Đúng vậy, nhưng người cũng khác, phong tục cũng khác. Bao giờ cũng vẫn khó thích nghi.


Thầy lang nhún vai.


- Tôi đã lang thang khắp thế gian. Đâu cũng là nhà mà chẳng đâu là nhà cả.


Thế vẫn chưa khiến Leszek hài lòng. Thầy lang có thể đoán ra nghĩa của một từ nhưng chưa hiểu nghĩa thông qua cả câu. Cần phải đặt câu hỏi hết sức chính xác.


- Và chốn đây người ta cũng đối xử tốt với ông thì phải - chàng nói - Nhiều lần tôi được nghe nói thế. Hình như ông có lượng bệnh nhân lớn?


Ông Kosiba gật đầu.


- Đúng thế, nhất là mùa xuân và mùa đông. Mùa hè người ta ít ốm hơn.


Tim Leszek đập dồn dập. Giờ đây chàng gần như tin chắc rằng những ức đoán của Marysia là chính xác. Chàng bèn thêm:


- Ông có thể tạo dựng một sản nghiệp giá như ông không có thiên hướng nhân từ rõ rệt.


Hoặc ông thầy lang không chú ý rằng mình đang bị khảo sát, hoặc ông dửng dưng với những việc người ta đặt bẫy phục ông, ông mỉm cười nhận hậu.


- Đó không phải là sự từ thiện - ông nói. – Đơn giản là tôi phải giúp đỡ những người đang đau đớn, còn tài sản thì tôi cũng chẳng thiết gì. Là một người giàu, ông khó lòng hiểu nổi chuyện ấy.


- Nhưng tại sao?


- Vì lẽ tài sản khiến người ta mụ mị đầu óc. Người ta gây dựng sản nghiệp cốt để phục vụ một điều gì đó, có thể giúp ích được công chuyện gì đó. Nhưng một khi đã gây dựng được rồi, của cải sẽ làm lu mờ tất cả và sẽ buộc con người ta sẽ chỉ phục vụ cho chính nó, chính cái của cải ấy mà thôi.


- Nghĩa là từ vai trò phương tiện chuyển thành mục đích?


- Chính thế.


- Xuất phát từ giả thiết ấy, thì nói chung việc có được bất cứ một chút gì đó cũng là điều nguy hiểm, bởi lẽ con người ta rất có thể sẽ bị biến thành nô lệ cho chính tài sản của mình?


- Hẳn rồi - ông thầy lang ôn tồn đáp - Nhưng sẽ chỉ nguy hiểm khi con người ta không hiểu điều ấy, khi người ta mê muội đi rồi.


Marysia im lặng lắng nghe cuộc nói chuyện kia, nàng đoán được rằng Leszek khai mào nhằm kiểm tra những điều nghi vấn của mình. Giờ thì nàng không nghi ngờ gì nữa rằng nàng đã có lý. Ông lang Kosiba chắc chắn không phải là một người nông dân bình thường. Trong đời có từng lúc ông được học hành hoặc sống trong môi trường những người có học thức. Chính Leszek cũng đi đến kết luận ấy.


Sau khi ông thầy lang bước ra, chàng bảo:


- Em biết không, thật đáng suy nghĩ! Con người này suy nghĩ những vấn đề trừu tượng, biết suy diễn logic và hiểu rất rõ những từ mà người bình dân không bao giờ dùng. Anh dám đem đầu ra để thề rằng ở đây quả thực ẩn giấu một điều bí mật nào đó.


- Anh thấy chưa!


- Nhưng lúc này anh không nghĩ về việc đó - Leszek nói tiếp - anh ngạc nhiên hơn bởi một mặt khác của vấn đề này. Con người này rõ ràng rất thông thái. Cứ giả sử rằng do những nguyên nhận chưa rõ nào đó ông quyết định đóng giả một người nông dân bình thường. Chắc ông ta cần phải thế, một khi ông ấy đã sống lâu dài như nông dân, lao động như nông dân, ăn mặc như nông dân, thậm chí nói năng như nông dân. Ấy thế mà bỗng nhiên ông ấy lại để bị lôi kéo vào một cuộc trò chuyện ngẫu nhiên, cuộc trò chuyện cho phép anh phát hiện ra học thức của ông ấy! Điều này quả thực không sao hiểu nổi! Sao lại thế được? Ông ấy đã làm biết bao điều để đóng vai một kẻ tiện dân, đã làm tất cả, để rồi bị lôi vào cái bẫy như thế kia ư? Thật khó ăn nhập với nhau. Hình như ông ấy không cần phải che đậy nữa hay sao ấy. Quỷ thuật kia! Điều bí ẩn này hấp dẫn anh rồi đấy!


Marysia cầm tay chàng.


- Thế mà, anh thấy đấy, anh chẳng tốt tí nào hết. Anh đã hứa với em sẽ không làm việc ấy nữa kia mà. Em sẽ không tha thứ cho anh nếu như bác Antoni có thể gặp phải một điều không hay vì anh, mà cũng gián tiếp là vì em.


- Em cứ yên tâm, em yêu ạ. Không bao giờ xảy ra chuyện đó đâu. Nếu anh có phát hiện ra điều gì, thì đó là bí mật riêng của hai ta thôi. Vả chăng, chúng mình đâu có thì giờ lo đến việc của người khác nữa, phải không em? À, thế quyển nhật kí thì sao?


Nàng đã hứa mang đến cho chàng quyển nhật ký dẫu đã bị bỏ lơ suốt ba năm trời nay, nhưng gần như là biên niên sử của đời nàng từ thuở bé đến nay.


Nàng trao cho chàng một tập dày cộp đóng bìa vải thô.


- Em muốn anh đọc hết cái này - nàng nói, má ửng hồng - Nhưng em xin anh đừng cười đấy nhé! Chớ có cười em đấy! Ngày xưa em ngốc ơi là ngốc ấy, và em cũng không rõ với ngần ấy tháng năm em có khôn lên được chút nào chăng


- Em là thiếu nữ thông minh nhất mà em được gặp - chàng cam đoan với nàng bằng những lời nồng nàn và vui vẻ - Bằng chứng rõ rệt nhất là em nhận ra anh.


- Nếu đó là thước đo của trí thông minh - nàng bật cười - thì anh đã tự chuốc cho mình một bằng chứng xấu khi chọn một thứ vô nghĩa bé nhỏ như em. 


- Cái vô nghĩa bé nhỏ ấy đối với anh ta lại là tất cả.


Tối hôm ấy, khi đi ngủ, Leszek mở trang đầu nhật kí và bắt đầu đọc:


“Tôi là Marysia Jolanta Wilczurówna. Mười tuổi. Cha đầu của tôi đã mất, tôi sống cùng người cha thứ hai và mẹ tôi tại sở kiểm lâm thân yêu của chúng tôi ngay chính giữa rừng đại ngàn Odryniecki…”


Những nét chữ cong queo, vụng về kết thành những lời bình thường mộc mạc, những lời giản dị, dàn ra thành đường lượn sóng kéo dài hết trang này sang trang khác.


Bất giác, chàng mỉm cười mà mắt thoáng ướt khi đọc những trang giấy kia, những trang giấy yêu thương, quý báu nhất trên đời, những trang hết ngày này sang ngày khác, tháng này tiếp tháng nọ, năm này nối năm kia cho phép chàng thấy được những niềm vui bé nhỏ nhưng xiết bao quan trọng của nàng, những lo buồn trẻ thơ nhưng vô cùng xúc động, thấy được cái linh hồn trong sáng, thanh sạch, mẫn cảm và nhạy bén kia, những trang giấy cho phép chàng đi cùng thời thơ ấu của nàng, những năm thiếu nữ của nàng, cùng hòa đồng với chúng, và để càng khao khát hơn, sao cho không bao giờ còn có điều gì chia cách chàng với nàng nữa.


 (còn tiếp)


Nguồn: Thầy lang. Tiểu thuyết của Tadeusz Dołęga-Mostowicz . Nguyễn Hữu Dũng dịch từ nguyên tác tiếng Ba Lan. NXB Hội Nhà văn. Bản in lần thứ 19, tháng 7-2017.


www.trieuxuan.info


Mục lục:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Đêm thánh nhân - Nguyễn Đình Chính 11.09.2019
Jude - Kẻ vô danh - Thomas Hardy 10.09.2019
Ông cố vấn - Hữu Mai 10.09.2019
Tiêu sơn tráng sĩ - Khái Hưng 05.09.2019
Seo Mỉ - Đỗ Quang Tiến 28.08.2019
Sông Côn mùa lũ - Nguyễn Mộng Giác 23.08.2019
Lâu đài - Franz Kafka 21.08.2019
Trăm năm cô đơn - G. G. Marquez 20.08.2019
Cuốn theo chiều gió - Margaret Munnerlyn Mitchell 20.08.2019
Gia đình Buddenbrook - Thomas Mann 19.08.2019
xem thêm »