tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 24299603
Lý luận phê bình văn học
20.09.2018
Phạm Lưu Vũ
Đến với bài thơ… cực hay của Nguyễn Quang Thiều


Rất lạ là tôi mới bắt đầu đọc Nguyễn Quang Thiều gần đây, một “nhân duyên” ngỡ muộn mằn mà không thể nói là muộn mằn, bởi vì đợi cho đủ “duyên” thì không bao giờ muộn cả. Điều đó đúng với cả tôi (người đọc) lẫn Quang Thiều (người viết). Đúng với tôi bởi vì giờ tôi mới biết đọc, đúng với Thiều bởi vì giờ Thiều mới… chín.


Thế nhưng có những bài thơ hay, Thiều viết cách đây từ ngót ba chục năm, chẳng lẽ lúc đó Thiều còn chưa “chín” chăng? Đúng vậy, lúc đó Thiều mới “chín” có… 1 nửa, bài thơ ấy cũng “chín” có 1 nửa. Một nửa vẫn còn… “xanh”, nửa ấy là người đọc. Người đọc ấy là tôi, thì đến giờ mới “chín”, cho nên bài thơ ấy tới bây giờ mới “chín” hoàn toàn, và người viết ra bài thơ ấy là Nguyễn Quang Thiều thì… cũng vậy.


Ví dụ bài thơ “Bầy chó của tôi”, Thiều viết từ năm 1989, rút trong tập “Sự mất ngủ của lửa”. Tôi đọc bài thơ này bằng mắt, mà giật mình vì ánh chớp lóe lên từ tiếng sủa, ù tai vì độc âm dữ dội của loài chó, kinh hoàng vì máu trào ra từ tiếng sủa, và đắng miệng vì ngôn ngữ của cõi chó, thế gian chó, vũ trụ chó…


Ngôn ngữ độc âm của cõi chó phiên ra tiếng người thì gần giống âm "gâu". Thêm 1 âm nữa là "ẳng", thế là xong toàn bộ "cẩu ngôn". "Gâu" là thủ thế, tiến lên, "ẳng" là quay đầu bỏ chạy. Cho nên "gâu" là thịnh, mà "ẳng" là suy, "gâu" là dương, "ẳng" là âm, "gâu" là Càn, "ẳng" là Khôn. Đủ cả thịnh suy, âm dương, càn khôn vũ trụ.... Ngôn ngữ của loài chó chỉ cần mỗi 2 từ, cũng tương tự như... kinh Dịch vậy.


Bài thơ tả bầy chó của Thiều hay đến kinh người. Mỗi lần sủa là một lần lóe chớp, không lần nào giống với lần nào. Sủa lần đầu là kiếp súc sinh, sủa lần sau là kiếp con người, sủa lần tiếp theo là hiền nhân quân tử, sủa tiếp nữa là triết gia, thi sĩ… cứ thế sủa cho tới bậc… thánh nhân…


Tôi rất có cảm hứng “tán” cho đến kì cùng bài thơ này, cũng như một số bài khác trong tập “Sự mất ngủ của lửa”.


PLV/ Facebook ngày 20-9-2018


Đây là toàn văn bài thơ:


Bầy chó của tôi


Làng quê ơi, bao năm xa cách


Đêm nay tôi trở lại làng


Trời sắp bão oi nồng cơn sốt


Bên ngọn đèn hạt đỗ


Tôi ngồi nghe


Tiếng chó khuya sủa chớp cuối chân trời


Bao năm rồi


Tôi lớn lên trong ngõ của tôi


Đã bao năm


Cứ đêm xuống


Bầy chó ngửa mặt lên trời


Sủa cay đắng, thảm sầu, man rợ


Bầy chó ơi, sủa vào đâu


Sủa vào trăng?


Sủa vào ngọn đèn dầu?


Hay sợ đêm mà sủa vào bóng tối


Hay sợ nhau mà sủa vào nhau


Bầy chó gầy, bẩn thỉu, ốm đau


Ngày lùng sục kiếm ăn


Liếm cả lưỡi vào dao sắc ngọt


Lưỡi bị cứa máu trào ra ở đó


Con đến sau lại liếm máu bầy mình


Chó ơi, đừng sủa nữa


Gió đêm thành gió dại rồi


Ai ném lại vầng trăng ra khỏi sự bình yên


Lao rồ dại trong mây trời xứ mẹ


Trong ngõ nhỏ đêm nay


Tôi nghe chó sủa


Tôi thổi tắt đèn


Chó sủa vào tôi.


1989


NQT.


Rút từ tập Sự mất ngủ của lửa. 1992. Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam.


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Thông điệp tinh thần của Tơ vò - Quang Hoài 16.10.2018
Đọc tiểu thuyết Tơ vò của Xuân Vũ - Hà Tuấn Ngọc 16.10.2018
Mỹ học Hegel (44) Lĩnh vực tôn giáo của nghệ thuật lãng mạn - Georg Wilhelm Friedrich Hegel 15.10.2018
Mỹ học Hegel (43) - Georg Wilhelm Friedrich Hegel 15.10.2018
Tư tưởng chủ đạo của những người viết sử - Trần Văn Giàu 11.10.2018
Những mùa hoa Tú nói - Đỗ Quyên 11.10.2018
Mỹ học Hegel (42): Sự tan rã của hình thức nghệ thuật cổ điển - Georg Wilhelm Friedrich Hegel 07.10.2018
Mỹ học Hegel (41) - Georg Wilhelm Friedrich Hegel 07.10.2018
Mỹ học Hegel (22) - Georg Wilhelm Friedrich Hegel 07.10.2018
Tây Nguyên trong thơ Đặng Bá Tiến - Nguyễn Minh Khiêm 04.10.2018
xem thêm »