tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Green Leaf VN - với hơn 400 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới - là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Luôn phục vụ khách hàng với phong thái và ý chí của người tài xế chuyên nghiệp. Chỉ tuyển dụng đầu vào tài xế có khả năng giao tiếp tiếng Anh đàm thoại. Tác phong, đồng phục chỉnh chu trong suốt thời gian phục vụ khách hàng. Các tài xế phải vượt qua chương trình đào tạo nghiêm ngặt về cách thức phục vụ khách hàng

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 29482811
Tiểu thuyết
24.05.2019
Đỗ Quang Tiến
Seo Mỉ


6


A Cấu rải bước trên con đường vắng lạnh bóng người.


Bước chân lâng châng như đi trên thảm cỏ. Đôi mắt vẩn tia


máu đờ ra như mắt con chuột phải khói. A Cấu đi đâu? Hắn


đang lần theo đường tắt về bản Lù Chải. Đằng sau hắn,


khoảng một tầm nỏ, thấp thoáng hai bóng người vận quần


áo công an vũ trang. Một người - một đồng chí trung úy còn


trẻ, vóc chắc lẳn, mắt sắc, đeo khẩu súng lục trễ xuống dưới


hông, báng súng cuộn dây dù. Người kia - một anh chiến sĩ


trẻ măng, nét mặt tinh nhanh, khoác súng trường, đầu súng


nhấp nhô sau vai. Họ bước nhẹ, mắt không rời bóng người


đi trước. Cứ như vậy, từ nãy tới giờ.


Về gần đến nhà, A Cấu mới nghe thấy tiếng động chân.


Hắn ngoảnh lại. Trong giây phút bất giác, hắn giật thót


người. Công an! Hai đồng chí công an đang đứng phía sau.


Hắn dụi mắt, nhìn đồng chí trung úy chằm chặp.


__


(1) Dân ca Mèo do Doãn Thanh sưu tầm, biên dịch.


 


- Ông Thái! Chào ông Thái! - Nhận ra người đó, A Cấu


chợt thốt lên - Ông phó đồn đi đâu đấy?


- Chào ông A Cấu. - Đồng chí phó trưởng đồn công an


Pha Long nghiêm trang chào lại, rồi bất thần hỏi - Ông vừa


đi đâu về thế?


A Cấu đưa tay gãi gãi mớ tóc bù xù kênh trên vành tai,


tỏ vẻ bối rối. Sau đấy, hắn trấn tĩnh lại được. Hắn thản


nhiên đáp:


- Tôi vừa ở dưới nương về. Dà! Không đốt lửa, rét quá


ông phó đồn à?


- Tối lâu rồi, ông còn đi nương làm gì?


- Có việc đấy, ông phó đồn à. Chúng tôi đưa nương vào


hợp tác xã rồi. Nương tôi lại chưa làm cỏ. Thế là tôi phải đi


làm không thì ban quản trị, các xã viên phê bình. - A Cấu


dặng hắng, đoạn nói tiếp. - Làm xã viên mà để người ta phê


bình, không tốt đâu.


- Anh A Lử đâu không đi làm lại để ông đêm hôm còn


phải lặn lội thế này? Thanh niên phải cáng đáng những việc


nặng nhọc cho người già chứ.


- Thằng A Lử là con gà đấy. Tối đến, con mắt nó phải


ngủ sớm, không thức được. Nó là người trẻ mà không khác


người già, thằng A Lử ấy.


Cái mùi khét lại thoảng bay vào mặt Thái. Anh khẽ hít


một hơi dài. Đúng mùi khói thuốc phiện! Mùi đó ở đâu ra?


Có lẽ ở đầu A Cấu. Anh đã được nghe những người nghiện


tập trung trên huyện, cai thuốc, nói là khói thuốc phiện


thường quyện vào mái tóc người hút. Nhất là những người


vừa hút xong. Mái tóc họ sặc mùi khói thuốc. Vậy thì A Cấu


vừa đi hút chứ không phải xuống nương làm cỏ như hắn


biện bạch. Song anh chưa muốn nói rõ ra.


- Ông có tuổi rồi, đêm hôm nên ở nhà. Ra đường, lỡ bị


cảm lạnh thì nguy hiểm, ông A Cấu ạ. - Thái nhẹ nhàng nói.


Có lẽ A Cấu không hiểu ý đồng chí phó đồn trưởng


muốn cảnh cáo hắn. Thế là êm chuyện! Nghĩ vậy, hắn


đon đả:


- Mời ông phó đồn vào nhà tôi uống nước, sưởi bếp cho


đỡ rét rồi hãy đi. Nhà tôi đây rồi.


- Xin để khi khác, bây giờ chúng tôi có việc phải đi ngay.


Dứt lời, trung úy Thái và anh chiến sĩ chào A Cấu, đoạn


rẽ sang đường khác. Họ tìm đến nhà đồng chí bí thư chi bộ.


Lúc bấy giờ A Dếnh đang hội ý với Seo Mỉ và một người


đàn ông trạc ngoài năm mươi, to béo, để râu ba chỏm, vẻ


hiền lành, chất phác. Nếu gương mặt không có vết sẹo dài


nằm chéo trên gò má, nghiến đứt đôi vệt lông mày rậm, nom


ông thật đẹp lão. Đó là đồng chí phó bí thư chi bộ, kiêm chủ


tịch xã, người Hán, sinh ra, lớn lên trên đất Pha Long. Kỷ


niệm về những năm theo bộ đội đi tiễu phỉ, gan dạ và trung


thành của ông là vết sẹo đó. Trong trận ấy, giữa một toán


phỉ, một mình ông tả xung hữu đột, - dũng mãnh như Triệu


Tử Long thời Tam Quốc - như đám thanh niên trong xã


thường nói vui.


Hai người bước vào nhà.


- Chào gia đình! - Thái mau miệng nói. Nhác thấy đồng


chí chủ tịch xã, anh thân mật nói tiếp - Chào bác Hoàng


Phúc! Bác mới về đấy à?


- Chào trung úy Thái! - A Dếnh chưa quên tác phong


trong quân đội. Vừa nói, anh vừa niềm nở kéo tay Thái.


Thái vốn thân quen với tất cả các cán bộ xã trong khu.


Anh ngồi xuống bên A Dếnh. Trong khi ấy, anh chiến sĩ đi


lại chỗ chị A Dếnh đang thủ thỉ với thằng A Páo, con chị.


Căn nhà bập bùng ánh lửa bếp, trở lại yên tĩnh.


- Bác Hoàng Phúc học sắp xong chưa? - Thái hỏi.


Bác Hoàng Phúc mau mắn đáp:


- Mới được hai tháng. Một năm kia mà, còn lâu đấy


đồng chí Thái à.


- Bác có tuổi rồi mà còn xin đi bồi dưỡng chính trị, văn


hóa, thật là đáng quý.


Bác Hoàng Phúc cười hiền hòa:


- Người thì già đi, công tác lại cứ trẻ ra như quả bắp mới


hái trên nương. Đầu óc cán bộ mà cùn như cái cối xay lâu


ngày không được đục rãnh là không làm việc được. Khó thế


đấy. Vì thế, tôi phải cố đi học để về phục vụ Đảng, nhân dân


một thời gian nữa trước khi xin nghỉ.


Thái quay sang A Dếnh:


- Chi ủy ta đang họp đấy à? Đề nghị các đồng chí họp


tiếp đi, sau đấy, tôi xin làm việc với các đồng chí một


lúc thôi.


A Dếnh vội nói:


- Nhân dịp bác Hoàng Phúc về thăm nhà, chúng tôi hội


ý về việc huy động nhân công, mau chóng đưa nước về bản


thôi, không có việc gì quan trọng đâu.


Bác Hoàng Phúc hoan hỉ tiếp lời A Dếnh:


- Tôi mới về, được biết việc này, tôi mừng lắm. Nước


không biết nói nhưng về đến bản, nó sẽ nói được. Nó thay


cán bộ, tuyên truyền, giải thích đường lối, chính sách của


Đảng, Chính phủ tốt lắm đấy.


Nếu quả như lời bác Hoàng Phúc, Seo Mỉ đã đóng góp


một phần đáng kể trong việc biến dòng nước câm thành


dòng nước biết nói. Chị hiểu điều đó. Phút chốc chị vui


mừng đến ngượng nghịu.


- Đề nghị anh Thái làm việc trước để anh còn về đồn.


Việc hội ý của chúng tôi không vội, lát nữa chúng tôi làm


tiếp cũng được. - Seo Mỉ lái sang chuyện khác.


Thái nhìn mọi người:


- Nếu các đồng chí đồng ý, tôi xin phép làm việc trước


để còn đi xã khác chứ chưa về đồn được. Đêm hôm qua,


đêm hôm kia, tôi đi tuần tra suốt đêm. Đêm hôm nay, cũng


phải thế.


Bấy giờ A Dếnh mới để ý đến bộ quần áo màu rêu, chiếc


mũ biên phòng của Thái. Tất cả đều bụi bặm, sương ướt


loang lổ. Anh liền hỏi:


- Tình hình an ninh trong khu không tốt à, anh Thái?


- Không hẳn thế, song chúng ta phải đề phòng. - Thái


điềm đạm đáp. - Phiên chợ Pha Long vừa rồi, bà con mật báo


cho chúng tôi biết, bọn tàn quân phỉ còn náu đâu đây có âm


mưu cướp đồn công an, phố Pha Long như cái năm 1960...


- Chúng nó muốn bắt chước Ly Seo Tả, Lìu Xính Sình à?


- Bác Hoàng Phúc ngắt lời Thái. - Hầy! Chúng nó muốn đâm


đầu vào núi đá đấy.


- Đấy là ý định của chúng nó. Còn thực hiện được hay


không lại là việc khác. Việc này tùy thuộc vào chúng ta. Nếu


chúng ta sơ hở, chúng nó dám làm liều đấy.


Đột nhiên, dáng dấp bác Hoàng Phúc thay đổi. Mắt sáng


quắc, vết sẹo trên má quằn lại. Nom bác hung dữ lạ thường.


- Nghe đồng chí nói, tôi muốn xin nghỉ học, đi theo các


đồng chí diệt bọn này quá. Tôi chưa quên nhát mã tấu chúng


nó chém tôi đâu.


Thái để tay lên đùi bác Hoàng Phúc:


- Bác cứ yên tâm đi học để sau này bác phục vụ được


nhiều hơn. Trong công tác tiễu phỉ, bác đóng góp đủ rồi.


Phần còn lại, những người trẻ chúng tôi có nhiệm vụ làm


nốt. Nói đến phỉ, phải nói là không có thằng phỉ nào đã giàu


mạnh lại hung ác, tàn nhẫn như thằng Mỹ. Thế mà quân dân


ta được Đảng lãnh đạo, đã đánh cho nó thất điên bát đảo, bắt


nó phải cút về nước. Vậy thì thằng phỉ còn sống lẻn lút trong


rừng núi ta, chỉ là con bọ chét, ta lấy chân di lúc nào, nó tan


xác lúc ấy. Tuy nhiên, ta phải cảnh giác để từ giờ cho đến khi


bị tiêu diệt, nó không thể tác hại được nữa.


A Dếnh xen vào:


- Trong việc này, xã chúng tôi phải làm gì để phối hợp


với đồn, anh Thái?


- Về phía đồn, một mặt, chúng tôi bố trí lực lượng, canh


phòng cẩn mật, chúng nó đến là chúng tôi tiêu diệt; mặt


khác, chúng tôi tuần tra, kiểm soát chặt chẽ các phố, xã lân


cận. Về phần xã ta, một xã tương đối gần đồn, đề nghị các


đồng chí theo dõi những phỉ cũ, những người lạ mặt đột


nhập vào đây, đồng thời bố trí lực lượng dân quân giữ trật


tự an ninh, sẵn sàng chiến đấu. Nếu tất cả các xã trong khu


đều làm như thế thì thằng phỉ nào mò đến khu Pha Long


cũng phải đền tội, dù cho thằng Châu Quáng Lồ có sống lại


cũng phải chết lần nữa.


Bác Hoàng Phúc gật gù:


- Đồng chí Thái nói hợp bụng tôi. Bọn trùm phỉ như


Châu Quáng Lồ, Chu A Dùa bị ta diệt rồi. Bọn đàn em chúng


nó như bảy tên trốn vào Hoàng Liên Sơn cũng bị ta càn rừng,


đón lõng diệt sáu, còn một tên không ăn củ chuối, quả ngõa,


uống nước suối được mãi, năm xưa cũng phải ra hàng rồi.


Tôi nghe đồng chí chủ tịch huyện kể, tóc nó dài như tóc đàn


bà, da dày như da trâu, nói bập bẹ như đứa trẻ mới tập nói.


Thật đáng kiếp thằng phỉ ngoan cố. Còn bọn vào loại Ly Seo


Tả, Lìu Xính Sình chắc cũng hết rồi. Bọn còn lại chỉ là một số


ít tên lính phỉ cũ còn lén lút trong rừng rậm, hang sâu.


Chúng nó đúng là mấy con bọ chét. - Bác Hoàng Phúc xoa


hai bàn tay vào nhau. - Tôi yên tâm rồi. Ngày mai, tôi xin trở


lại trường học.


Thái quay sang Seo Mỉ:


- Những người bị bắt buộc làm phỉ, sau đấy được hưởng


khoan hồng cho về bản ta làm ăn, bây giờ họ ra sao, chị


chủ nhiệm?


Bỗng nhiên Seo Mỉ cảm thấy buốt nhói ở trong lòng. Chị


cắn môi cố dằn:


- Những người ấy hầu hết bị bắt buộc chứ không phải tự


ý đi làm phỉ nên khi được trở về bản, họ cải tạo tốt đấy. Họ


chăm lo cho gia đình, cần cù lao động, chấp hành nghiêm


chỉnh các đường lối, chính sách như mọi người trong bản.


Nhưng cũng còn có người như ông Vàng A Cấu, chưa được


tốt đâu. Ông ấy lười lao động, thỉnh thoảng lại xin phép đi


thăm con gái làm dâu bên kia. Hình như ông ấy vẫn còn hút


thuốc phiện đấy... - Phút sau, Seo Mỉ đáp.


A Dếnh múc nước trong cái chảo ngâm bắp ngô nướng


cháy đen, ra mời khách. Rồi thủng thẳng nói:


- Tôi xin bổ xung vào ý kiến nhận xét của cô Seo Mỉ. Đối


với các đường lối, chính sách của Đảng, Chính phủ, ông A


Cấu trong bụng không tán thành nhưng không nói ra. Nhiều


khi ông ấy còn có vẻ nhiệt tình, sốt sắng làm một số người


hiểu lầm. Ngày trước, ông ấy có học chữ, học cúng để làm


mú cống mà. Bụng ông ấy nham hiểm lắm.


Thái uống xong chén nước mới nói:


- Về ông Vàng A Cấu, tôi xin cung cấp cho các đồng chí


một số tài liệu mà chúng tôi thu nhặt được. Sau mấy đợt tập


trung trên huyện, cai thuốc, tất cả những người nghiện ở khu


Pha Long đều đã thôi hút từ lâu. Duy chỉ có hai người là vẫn


còn đeo đẳng điếu thuốc, điếu sái: ông Dình A Tả ở xã Lồ Xu


Thằng và ông Vàng A Cấu ở bản này. Ông ta hút dấm dúi


trong nhà hay ở đâu đấy chưa rõ nhưng có điều chắc chắn là


ông ta vẫn còn hút. Các tổ tuần tra của đồn bắt gặp ông ấy


mấy lần đi về phía núi Dơi. Ông ta lẩn ra đấy hút hay làm


những việc gì nữa, xin các đồng chí theo dõi, phát hiện để


kịp thời xử trí. Vàng A Lử, cháu ông ta nữa. Cậu ấy thường


về thị xã, sau đấy, đi về phía bên kia với mục đích gì, các


đồng chí cũng cần tìm hiểu. Tóm lại, mấy năm nay, trật tự an


ninh ở bản này cũng như các bản khác trong xã, trong khu


Pha Long, được bảo vệ tương đối tốt. Trừ một số việc lặt vặt,


không có việc gì nghiêm trọng xảy ra. Mặc dù vậy, chúng ta


phải luôn luôn cảnh giác vì dải đất chúng ta đang đứng đây,


nó như con trâu dữ mới xỏ dây khiếu(1), bắc ách, tập cày. Nếu


chúng ta lơ là, con trâu sẽ phá ách, lồng lên ngay.


Bác Hoàng Phúc lại "hầy" một tiếng:


- Dữ thì dữ, ta mà cầm dây khiếu cho chắc, giữ cán cày


cho vững, con trâu không phá nổi ách đâu.


Thái lơ đãng nhìn sang gian bên kia. Bặt tiếng thằng A


Páo, gian nhà vắng lặng hẳn. Nó đã ngủ khì, tay khư khư


giữ quả lê cuối mùa sót trên cây, cô Seo Mỉ đem đến cho. Chị


A Dếnh mải xé lanh. Anh chiến sĩ công an thì lặng lẽ guồng


lanh giúp chị. Chỉ có tiếng cái sa kêu rin rít lẫn vào tiếng gió


lùa qua khe cửa. Chợt anh phó trưởng đồn ngoảnh lại:


- Tôi xin lưu ý các đồng chí việc này nữa. Sau khi được


mật báo, ban chỉ huy chúng tôi họp ngay để nhận định tình


hình. Chúng tôi không loại trừ khả năng một cuộc cướp đồn


như cái năm 1960 nên đã làm mọi việc như đã nói với các


đồng chí. Ngoài ra, chúng tôi có tính đến khả năng một ngón


đòn gió của bọn buôn lậu chủ yếu là bọn buôn thuốc phiện.


Có thể chúng tung tin này ra để chúng tôi cụm lại trong đồn


lo đối phó lại bọn tàn quân phỉ. Trong khi ấy, chúng chuyển


hàng. Tối qua, tổ tuần tra của đồn đã bắt được hai tên mang


khoảng bảy kilô thuốc phiện cô, để trong hai chiếc bình


toong giả làm làm bình nước. Chúng khai là chúng mang


thuê từ miền tây về Hải Phòng, nếu trót lọt thì được mỗi kilô


một nghìn đồng tiền công.


__


(1) Chạc xỏ mũi trâu.


 


Khoái trá, bác Hoàng Phúc vỗ vào đùi:


- Phỉ đấy! Các trùm phỉ bị diệt rồi, bọn tay chân còn


sống sót không dám đi cướp phá nữa, phải làm nghề mang


thuốc phiện, hàng lậu thuê kiếm ăn đấy. Chúng nó có dám


kháng cự không, đồng chí Thái?


- Chúng nó có kháng cự. Theo báo cáo của tổ tuần tra,


khi phát hiện ra, các đồng chí ra lệnh cho chúng nó đứng lại.


Chúng nó liền phá chạy. Lập tức hai đồng chí trong tổ đuổi


theo. Khi các đồng chí đó đuổi đến nơi, chúng nó quay ngoắt


lại, vung dao găm đâm. Các đồng chí của ta đều giỏi vũ


thuật nên chỉ một thoáng, chúng nó đã bị bẻ quặt tay ra sau


lưng, nằm mọp dưới đất. Sau đấy, các đồng chí giải chúng


nó về đồn cùng với hai bình toong thuốc phiện.


- Thế thì đúng là phỉ rồi. Các đồng chí công an đã trừ


được hai thằng phỉ giúp dân. Giỏi đấy! - Bác Hoàng Phúc


trầm trồ.


Thái điềm tĩnh nói tiếp:


- Chúng tôi biết từ lâu, khu này là một trong những


trạm của đường dây thuốc phiện từ miền tây đến Hải Phòng.


Đến đấy, thuốc phiện vượt biển đi đến một nơi xa. Nghe nói,


ở cái cửa ngõ quốc tế ấy có nhiều bàn đèn, tiệm hút nên


thuốc phiện là món hàng "nóng". Vài năm gần đây, giá thuốc


phiện cũng như cà phê tăng vọt trên thị trường tư bản. Bởi


thế bọn buôn lậu hám lời, càng hoạt động mạnh. Trước tình


hình ấy, khu ta phải phối hợp chặt chẽ với các nơi khác triệt


đường dây này.


Bên ngoài bỗng nổi gió to. Rồi trời đổ mưa. Phút sau hạt


mưa rơi trên tàu lá nghe đã nằng nặng. Rét tấy lên. Thái mở


xà cột lấy ra chiếc áo đi mưa, khoác vào vai.


- Tình hình là như vậy, chúng tôi mong xã ta và các xã


khác trong khu phối hợp chặt chẽ với đồn, kịp thời ngăn


chặn mọi âm mưu, hành động phạm tới trật tự an ninh ở


khu ta. Bây giờ chúng tôi xin phép các đồng chí, đi làm


nhiệm vụ…


- Trời đang mưa mà anh Thái! - A Dếnh ngăn lại.


- Cảm ơn anh A Dếnh, chúng tôi phải đi thôi. - Thái tủm


tỉm. - Trời mưa, con thú chui vào hang. Kẻ gian thì lại ở


trong hang chui ra, lợi dụng lúc đó để làm ăn. Đi lúc này


mới dễ bắt gặp nó, - Thái cất tiếng - Chào chị A Dếnh, cháu


A Páo nhé!


Đồng chí phó trưởng đồn và anh chiến sĩ công an vũ


trang thản nhiên đẩy cửa bước ra. Như thể ngoài kia mưa


không nặng hạt, rét không tấy lên! Mọi người ngó theo, vẻ


trìu mến. Đến lượt bác Hoàng Phúc ra về.


- Ông A Cấu lại báo cáo ngày mai đi thăm con gái đấy.


Em đi theo xem ông ấy đi đâu, làm việc gì như anh Thái dặn!


- Seo Mỉ hỏi nhỏ A Dếnh.


A Dếnh ngẫm nghĩ rồi đáp:


- Ngày mai tôi bận công tác ở xã, cô đi cũng được nhưng


phải chú ý. Người già nói: Không sợ con rắn hai đầu, chỉ sợ


người hai bụng. A Cấu đúng là người hai bụng, cô phải


đề phòng.


Seo Mỉ về. Trời vẫn mưa. Giọt mưa thấm lạnh vai áo.


*


Seo Mỉ không vội vàng. Còn lâu A Cấu mới dậy. Dậy rồi


hắn phải ngồi trên giường ngáp. Ngáp đến mỏi hai quai


hàm, hắn mới lừ khừ ngồi vào ăn. Ăn xong, hắn khề khà


uống nước, hút thuốc. Lúc bấy giờ thường mặt trời đã leo lên


đến đỉnh rồi. Những ngày đi lao động cho hợp tác xã, hắn


còn đi muộn huống hồ hôm nay đi thăm con. Hắn còn đận


đà chán.


Seo Mỉ ra suối lấy nước. Về đến nhà, chị thong thả ngồi


vào ăn. Xong đâu đấy, chị mới thắt dao, đội nón, đeo lù cở


như người đi nương. Chị đi thẳng đến nhà một xã viên và


ngồi ở đấy nhìn sang ngõ nhà A Cấu. Một lúc lâu lắm, chị


mới thấy hắn đi ra. Hắn vận như thường ngày. Quần áo


chàm, mũ quả dưa, giày vải đen. Thêm vào đấy, con dao


rừng buộc ngang hông, chiếc túi dết đầy ắp trễ xuống vai.


Hắn đi được một đoạn, Seo Mỉ mới kéo sụp nón, bước theo.


A Cấu bước chầm chậm, rõ ra vẻ nhàn hạ. Hơn thế, nom


hắn như một người già yếu, bước chân không thật nữa. Ra


khỏi bản được một quãng, khi các mái nhà xám khói bếp đều


đã khuất dạng, hắn đảo mắt nhìn quanh. Không có ai cả.


Hắn liền rảo bước. Bước chân hắn thoăn thoắt luồn vào rừng


rậm, men theo khe núi. Nhiều quãng chưa có lối mòn. Chỉ có


lối chân con cầy, con cáo đi ăn đêm, mưa nắng, lá mục chưa


kịp xóa dấu vết. Đường hắn đi là đường tắt, đường hiểm


không mấy ai đi.


Lặng lẽ, chăm chú Seo Mỉ bước theo. Mắt chị căng ra,


không rời chiếc bóng cao gầy với chiếc mũ quả dưa nhấp


nhô. Rừng rậm, khe núi, rồi lại khe núi, rừng rậm. Nhiều


quãng, lần đầu tiên chị đặt bước chân. Mùi đất ẩm ướt, mùi


lá nát ruỗng, mùi phân thú lâu ngày lạnh lẽo và nhớt nhát,


vây quanh chị. Chị bỗng thấy ớn lạnh khắp người. Con dao


đã cầm ở tay, vậy mà chị vẫn chờn chợn. Đây là đâu? Không


rõ. Chị mải miết bước theo chiếc mũ quả dưa nom như cái


bia di động trước mặt.


Seo Mỉ đi mãi, đi mãi.


Bây giờ là lúc nào trong ngày? Cánh rừng âm u quá,


không phân định nổi. Đi đến một chỗ thoáng, chị nhìn lên


vòm trời xuyên qua kẽ lá. Mặt trời sắp tròn ngót. Tay dao đã


mỏi. Chị muốn dừng lại nghỉ, rồi lại thôi. A Cấu vẫn bước đi.


Quả là hắn dai sức. Bước chân hắn xăm xắp tựa như chưa


biết mệt mỏi. Chị lại phải căng mắt nhìn cái bóng cao gầy,


bước theo.


Suýt nữa Seo Mỉ reo lên. Núi Dơi! Chị tưởng mình đã lạc


đến một nơi rất xa, không ngờ vẫn quanh quẩn bên quả núi


quen thuộc. Sao A Cấu không đi con đường quang, gần mà


lại mượn con đường vừa xa vừa đầy gai? Khó hiểu thật! Bất


chợt Seo Mỉ nhớ lại câu nói của A Dếnh tối hôm qua: Bụng A


Cấu nham hiểm lắm! Vậy thì hắn có đi con đường khác mọi


người cũng là điều dễ hiểu. Hắn còn đi đâu nữa đây? Seo Mỉ


nắm chặt cái cán dao đã nóng hơi tay, hăm hở bước đi. Vào


lúc mặt trời tròn bóng, chợt A Cấu dừng lại giữa một khu


rừng thưa. Seo Mỉ nấp sau bụi cây, nom theo. Hắn làm gì ở


đấy? Hình như hắn ngắm nhìn cái gì ở dưới đất. Rồi đi đi lại


lại. Sau đấy, ngồi xuống, lấy vạt áo lau mặt. Có lẽ hắn cũng


đã thấm mệt. Hắn trút từng hơi thở dài, đôi vai gầy gò nhô


lên, hạ xuống. Lát sau, hắn ra khỏi khu rừng.


Seo Mỉ rón rén đi đến chỗ A Cấu vừa ngồi. Thình lình


chị đứng sững lại. Thuốc phiện! Trước mặt chị là một nương


thuốc phiện nấp dưới tán lá lưa thưa. Cây nào cây ấy đã cao


đến ngang hông. Đám quả treo trên các cành đã to gần bằng


quả trứng gà. Lổ đổ trên đám lá xanh mượt, những bông hoa


trắng, hoa tím trông dại như hoa rừng. Nương này, chắc


người ta đã gieo hạt vào tháng năm. Khoảng một lần trăng


sáng nữa là thu hoạch được rồi. Vào các buổi chiều, người ta


sẽ lấy dao khía vào các quả già. Nhựa ứa ra, trắng đục. Qua


một đêm, nhựa sẽ quánh lại. Sáng hôm sau, người ta cạo lấy


những giọt nhựa màu nâu đen. Thuốc phiện đấy.


Thuốc phiện là dòng nhựa của cái quả hiền lành kia.


Nhưng dòng nhựa còn là máu và nước mắt. Biết bao gia


đình đã tan nát vì nó. Biết bao cuộc chém giết đã xảy ra vì


nó. Vì nó đã nổ ra cả một cuộc chiến tranh - Chiến tranh nha


phiến, tàn sát bằng súng đạn. Tất cả chỉ vì thuốc phiện.


Seo Mỉ không lạ gì cây thuốc phiện. Năm chị lên chín,


lên mười, nó còn mọc nhan nhản trên các đám ruộng bậc


thang. Ở bản Lù Chải, ở các bản khác trong xã này. Mười


mấy năm nay, lâu lắm rồi chị mới lại trông thấy cái quả nhựa


độc như lá ngón kia. Chị bỗng thấy căm ghét nó. Lơ đãng,


chị ngắt một bông hoa, bóp nát trong lòng bàn tay.


A Cấu đâu rồi? Mải xem xét nương thuốc phiện, giờ đây


Seo Mỉ mới nhớ đến hắn. Chị nhìn ngược, nhìn xuôi. Không


thấy cái bóng cao gầy đâu cả. Chị toan quay về báo cho ủy


ban xã biết để giải quyết mảnh nương, thình lình hắn quay


lại. Thoáng thấy chị, mặt hắn vốn đã tái chợt tái xám đi.


- Chị đi đâu đấy… chị chủ nhiệm? - A Cấu lắp bắp.


Seo Mỉ chậm rãi đáp:


- Cháu đến đây về việc hợp tác xã. Nương thuốc phiện


này của ai thế ông?


- Tôi… tôi không biết. À… của người ở xã Dình Chinh…


xã Tả Ngà Trù đấy. - A Cấu ấp úng.


- Của ai thì cũng là sai quá rồi. Chính phủ đã khuyên


ngăn sao còn trồng?


A Cấu bủn rủn không đứng vững nữa. Hắn buông


người ngồi bệt xuống đất:


- Đừng, đừng làm thế chị chủ nhiệm à. Nó thù đấy.


Giọng Seo Mỉ đanh lại:


- Ai thù cháu cũng không sợ. Thấy việc làm sai, cháu có


nhiệm vụ tố cáo, không vì sợ thù oán mà bỏ qua được.


- Ai tố cáo, ai phá nương thuốc phiện của nó, nó dám cắt


cổ người ấy. Nó là thằng phỉ cũ mà. Nó dữ như con hổ


đói đấy.


Seo Mỉ nheo mắt nhìn A Cấu:


- Ông định đem thằng phỉ ra dọa cháu à? Cháu không


biết sợ thằng phỉ đâu. Cháu về báo cho ủy ban biết ngay bây


giờ đây.


A Cấu nhoài ra, tay quều quào tựa như muốn níu chân


Seo Mỉ lại:


- Đừng làm thế chị chủ nhiệm! Tôi xin nói thật, mảnh


nương này… của tôi đấy. Chị thương tôi… đừng cho ai biết.


- Nương này của ông à? Sao bây giờ ông mới nói?


A Cấu đưa tay áo quệt ngang dòng nước dãi vừa xều ra


mép. Hắn nói gần như rên rỉ.


- Vâng, của tôi đấy. Tôi sợ nên không dám nói ngay.


- Ông có biết làm như thế là sai không?


- Biết mà. Nhưng tôi trót nghiện rồi, bụng muốn bỏ quá


mà không bỏ được. Vì thế tôi phải trốn ra đây phát nương,


trồng để có thuốc hút. - A Cấu thở dài não ruột. - Thuốc


phiện có cái ma đấy. Bỏ nó, nó làm cho ốm, cho chết. Không


bỏ nó được đâu. Chị thương tôi…


Vừa nói A Cấu vừa nhìn trộm Seo Mỉ. Hắn hy vọng


cô gái nhẹ dạ sẽ động lòng mà khoan dung cho hắn.


Không ngờ…


- Cháu không thể thương ông cách ấy được. - Seo Mỉ


nghiêm giọng. - Ông đã biết mình làm sai, ông nên thú thật


với ủy ban rồi tự tay nhổ các cây thuốc phiện đi. Không bao


giờ trồng nữa. Còn việc nghiện, ông phải bỏ ngay. Ở bản ta,


bao nhiêu người nghiện đều bỏ được rồi, chỉ còn một mình


ông. Có gan là bỏ được, “cái ma” không làm cho ốm, cho


chết như ông nói đâu.


Cánh tay A Cấu đang giơ lên bỗng thõng xuống. Hắn


thất vọng. Bất chợt hình ảnh một người tưởng chừng đã phai


mờ lại hiện ra trong tâm trí hắn. Người đang ngã xuống vực


sâu, cố bám lấy tất cả những cái ở quanh mình. Còn hắn, hắn


liền bám lấy con người này. Ai thế? Bố Seo Mỉ.


- Cháu Seo Mỉ à! - A Cấu đổi giọng, nghe thảm thiết. -


Ngày trước, ta với bố cháu là bạn thân. Phiên chợ, ta với bố


cháu thường uống rượu, ăn thắng cố(1) với nhau. Khi được


biết bố cháu bị giết chết, bụng ta nẫu như quả ngõa chín, con


__


(1) Món thịt ngựa, lợn… nấu nhừ với một số loại cây thuốc, gia vị.


mắt ta khóc nhiều lắm. Cháu hãy nghĩ đến bố cháu mà


thương ta, đừng phá nương của ta…


Seo Mỉ nghiến răng thét:


- Cháu không nghe chuyện ấy! Cháu hỏi ông: Ông có tự


nguyện phá bỏ mảnh nương này không?


A Cấu như con thú dữ bị dồn vào kẽm núi. Hắn


chồm dậy:


- Phá bỏ mảnh nương này à? Không bao giờ tay ta làm


việc ấy.


- Thế thì sẽ có người khác làm thay ông.


A Cấu rút con dao đeo bên hông, cầm lăm lăm ở tay:


- Đứa nào dám phá nương của ta? - A Cấu để ngang


lưỡi dao vào cổ họng. - Phải cắt cổ ta đã rồi mới phá nương


của ta được, nếu không ta cắt cổ nó đấy.


- Tôi sẽ về đưa người đến đây nhổ hết các cây thuốc


phiện lên cho ông xem. - Dứt lời Seo Mỉ quay đi. A Cấu vung


dao, gầm lên:


- Ta giết mày đây, Seo Mỉ!


Seo Mỉ quay lại, bình tĩnh nói:


- Sức ông không giết nổi ai đâu. Mà ông có giết được tôi,


ông cũng không thoát chết. Như anh A Dếnh, bác Hoàng


Phúc đều biết sáng hôm nay tôi theo ông đến đây. Không


thấy tôi về, dân quân sẽ đi các ngả tìm ông. Ông có muốn


trốn đi đâu cũng không thoát.


Con dao ở tay A Cấu rơi xuống đất. Người hắn khuỵu


xuống theo. Và hắn thở hộc lên như con thú dữ bị tử thương.


Seo Mỉ bước đi. Đi được một quãng, chị nom thấy một bóng


người vừa đi vừa nhìn quanh quất.


A Dếnh! Nhận ra anh bí thư chi bộ, chị cất tiếng hú.


Mừng rỡ, A Dếnh quay lại.


- Anh bảo sáng nay anh bận công tác ở xã mà? - Seo Mỉ


hỏi ngay.


- Sáng hôm nay tôi họp với đội dân quân về việc bảo vệ


trật tự an ninh. Họp xong, nghĩ đến cô, bụng tôi không yên.


Cô đi một mình theo lão A Cấu đến một nơi xa, có thể gặp


những việc không hay. Thế là tôi vội vã theo hướng núi Dơi


đi tìm cô. Tôi tìm cô lâu rồi.


Seo Mỉ cảm động:


- Em làm anh vất vả đấy.


A Dếnh tươi tỉnh:


- Ầy dà! Làm công tác phải vất vả chứ. Tình hình ra sao,


Seo Mỉ?


Seo Mỉ kể lại mọi chuyện cho anh bí thư chi bộ nghe. A


Dếnh vừa nghe, đôi lông mày vừa nhíu lại. Đất Pha Long


chưa hết cái mùi ngái, khét của thuốc phiện. Đúng quá! Đôi


lông mày rậm của A Dếnh đã giãn ra. Anh trở lại bình tĩnh


như mọi lúc:


- Có lẽ A Cấu còn ở nương thuốc phiện của lão ta. Tôi


với cô cùng quay lại. Trước mắt, ta có nhiều việc phải làm.


Ta nên giải quyết dứt khoát việc này để còn làm việc khác.


Seo Mỉ dẫn A Dếnh đi lại chỗ cánh rừng thưa. A Cấu


vẫn ngồi ở đấy. Im lặng, hai tay ôm đầu, khuỷu tay chống


xuống đầu gối, nom hắn giống hệt cái gốc cây to trồi lên mặt


nương. Hắn đang nghĩ gì? Chắc hẳn hắn nghĩ đến số phận


mảnh nương thuốc phiện. Và hắn không khỏi căm thù


Seo Mỉ. A Dếnh đánh tiếng. Hắn từ từ ngoảnh lại. Anh bí thư


chi bộ móc ngón tay vào sợi dây đeo súng khoác ở vai lặng lẽ


chờ đợi một sự phản ứng điên khùng của đối phương.


Nhưng không. Hắn ngồi yên, đờ đẫn nhìn anh và Seo Mỉ.


- Anh A Dếnh à! ... Tôi sai rồi… sai nhiều đấy! - Phút


sau, A Cấu nói ngắt gừng, giọng rầu rĩ.


A Dếnh từ tốn nói:


- Thế thì tốt rồi! Ông đã biết mình làm sai, ông nên nhổ


hết đám cây này đi. Tay mình làm, bụng mình mới nhớ lâu.


Để người khác làm, bụng mình dễ quên lắm.


(còn tiếp)


Nguồn: Seo Mỉ, Di cảo của cố nhà văn Đỗ Quang Tiến, cuối tập bản thảo có ghi: “Hoàng Liên Sơn, mùa hè 1978”. Hơn hai chục năm sau khi nhà văn qua đời, các con ông mới tìm thấy bản thảo này. Seo Mỉ - 449 trang in khổ 14.5 x 20.5 cm- lần đầu tiên được in thành sách trong bộ Đỗ Quang Tiến – Tác phẩm chọn lọc, 1250 trang, khổ 14.5 x 20.5 cm. NXB Văn học, 2017.


Nhà báo Đỗ Quang Hạnh, con trai nhà văn, gửi www.trieuxuan.info


 


Mục lục:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Đêm thánh nhân - Nguyễn Đình Chính 11.09.2019
Jude - Kẻ vô danh - Thomas Hardy 10.09.2019
Ông cố vấn - Hữu Mai 10.09.2019
Tiêu sơn tráng sĩ - Khái Hưng 05.09.2019
Seo Mỉ - Đỗ Quang Tiến 28.08.2019
Sông Côn mùa lũ - Nguyễn Mộng Giác 23.08.2019
Lâu đài - Franz Kafka 21.08.2019
Trăm năm cô đơn - G. G. Marquez 20.08.2019
Cuốn theo chiều gió - Margaret Munnerlyn Mitchell 20.08.2019
Gia đình Buddenbrook - Thomas Mann 19.08.2019
xem thêm »