Search

Access times

  • Total visits42,919,127

PARTNER

    Green Leaf Vietnam Trading Service Co., Ltd.

    Is the leading passenger transport service company in Vietnam! In 2019, Green Leaf VN has more than 500 passenger cars from 4 seats to 50 seats, new life, reaching 150 thousand arrivals. The rate of successful and punctual pickup is 99.97%.

    * Japanese customer care staff always create peace of mind and trust for customers ...

Literary critique theory

Cô bé nhìn mưa - Tác phẩm giàu chất nhân văn

Nguyễn Sĩ Đại

  • Saturday, 17:18 Day 25/10/2008
  •  

    "Nếu có một cuốn sách nào nhiều chất văn, hơn thế- chất nhân văn, được xuất bản ở ta gần đây thì đó là cuốn Cô bé nhìn mưa". Một bạn gái hồi học đại học nói thêm câu đó khi tặng tôi cuốn sách này.

    Và tôi đã đọc nó trong một đêm mưa Hà Nội. Mưa suốt đêm và tôi đọc sách suốt sáng. Tất cả mọi điều đều thay đổi, còn mưa thì vẫn vậy. Nó thường gợi lên trong ta những tình cảm xao xuyến nằm sâu trong cõi lặng; một cái gì đó giữa thực và ảo; giữa biến và bất biến...

    Một cô bé ở làng Quỳnh đầu thế kỷ 20 và một cô bé Hà Nội nhìn mưa đầu thế kỷ 21 - một khoảng cách ba thế hệ; những cái gì đã qua và sẽ qua... có lẽ là cái tứ làm nên đầu đề và những câu chuyện trong cuốn sách này. "Ngày hôm nay, những bông hoa tóc tiên hôm qua đã tàn. Nhưng tôi biết, sau cơn mưa rào chiều nay, ngày mai những bông hoa khác sẽ nở, từng cụm, từng cụm nhỏ vài bông một, tỉnh lược xa xôi của những khóm thủy tiên viền suốt trong khu vườn ông ngoại tôi, nhưng cũng đủ, tôi nghĩ thế, để tạo niềm vui cho cô cháu gái nhỏ của tôi. Những cơn mưa rào cuối cùng của mùa hạ đã đến... Nhưng còn lại sẽ là mùa đông, mùa của lãng quên".

    Vâng, sự lãng quên... thời gian vốn vô tình. Nhưng tất cả những gì qua đi sẽ được giữ lại trong ký ức. Ký ức đó được nhân lên, và như thế, có lẽ có sự hiện diện của định luật bảo toàn...

    Cô bé nhìn mưa là hồi ức của Giáo sư văn học Ðặng Thị Hạnh, một trong những người con gái nổi tiếng của Giáo sư Ðặng Thai Mai. Sống trọn trong thế kỷ 20, trong một gia đình trí thức cách mạng lớn, về phần nào đó, Cô bé nhìn mưa có những phác họa sinh động về chân dung thời đại, nơi có những biến cố lớn, những nhân vật lịch sử mà phần lớn các thế hệ hôm nay chỉ còn được tiếp cận theo cách lịch sử. Có hai đoạn ngắn viết về Bác Hồ, nhẹ nhàng mà xúc động, giúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn cốt cách Việt Nam của Bác: "Thỉnh thoảng Bác Hồ sang ăn cơm. Thế giới đã viết không biết bao nhiêu sách xung quanh người mà họ coi là "một trong những gương mặt có sức hấp dẫn và có ảnh hưởng nhất của thế kỷ 20", nhưng đối với tôi, bao giờ tôi cũng thấy Bác rất giản dị, gần gũi, một con người dù đã đi khắp nơi trên thế giới, vẫn là một ông già có cốt cách phương Ðông cao quý, từ những khổ thơ chữ Hán cấu trúc hoàn mỹ, đến xử sự hàng ngày: vào bữa ăn, khi chị Hạ, cháu anh Văn, bưng bát canh đặt trước mặt bà cụ mẹ anh Văn, Bác đã đứng dậy sửa lại cử chỉ của chị: trước khi đặt bát canh nóng trước mặt người già, phải khẽ đặt bàn tay trên cánh tay của bà để báo hiệu" (trang 236).

    Một phần Hà Nội những năm đầu thế kỷ, một phần đời sống kháng chiến ở Thanh Hóa, Việt Bắc... cũng được tái hiện sinh động qua những câu chuyện, những con người cụ thể, nhất là các nhà văn hóa như Tố Hữu, Nguyễn Ðình Thi, Chế Lan Viên, Văn Cao... Và từ những kỷ niệm riêng, từ những hiểu biết hết sức rộng lớn về văn học, triết học Ðông và Tây, từ những cảm thụ tinh tế, người viết đã có những phân tích, bình giảng về những tác phẩm thơ ca, âm nhạc, hội họa có giá trị của nền nghệ thuật kháng chiến và cách mạng Việt Nam trong thế kỷ 20, những giá trị hiếm thấy trong giai đoạn hiện nay.

    Vẻ đẹp của Cô bé nhìn mưa còn là vẻ đẹp của ý thức và tiềm thức, của một tác phẩm văn- triết nhuần nhụy. Nơi đó, ta thấy kết tinh được tinh hoa nhân loại qua các thời kỳ. Ðiều đó chỉ có thể thực hiện được bởi một Giáo sư văn học Pháp uyên thâm, một người đọc kỹ, đọc hết và yêu mến văn chương, nghệ thuật Việt Nam từ trước cách mạng đến Nguyễn Ngọc Tư, Nguyễn Vĩnh Tiến hôm nay.

    "Ðối mặt với thời gian rộng nằm ngang của lịch sử biên niên còn có một thời gian khác thẳng đứng, giây phút im lìm đứng phía trên thời gian chảy dài liên tục, để đạt tới một sự tồn tại tự thân". Một nhà văn phương Tây đã viết như vậy.

    Trong rất nhiều giây phút ngưng lặng ấy, Cô bé nhìn mưa làm cho người đọc cảm thấy được vẻ đẹp của cái nhìn trong sáng trước thiên nhiên, sự huyền diệu, bí ẩn của con người, nhân vật nằm trên ranh giới của hữu hạn và sự bất tử, có lúc con người có thể giao cảm với thiên nhiên để rực rỡ vĩnh hằng: "Cây sấu trong vườn đang rũ mái tóc sum suê của nó xuống tận đất, tất cả các vòm lá đều lấp lánh như mới gợi ánh trăng"; "Tôi dừng lại ở một gốc thông cao và nhìn lên ngọn cây, tôi bỗng kinh ngạc nhận ra: Sao trời xanh đến thế, không phải là màu xanh lơ nhạt, mà là một màu lục sẫm, thăm thẳm, trên nền đó các lá phi lao có một màu lục sáng hơn chút ít, nhưng rõ từng lá một như từng cái kim xanh. Trong giây lát, tôi cảm thấy một niềm hân hoan kỳ lạ...". Mác-xen Prút từng viết: "Những thiên đường thực sự bao giờ cũng là những thiên đường đã mất". Tác giả Ðặng Thị Hạnh viết: "Thời thơ ấu tự nó có cái đẹp riêng bởi đấy là thời ngây thơ, vô tội, cả bản thân ta lẫn thế giới chung quanh. Sau này nó càng đẹp bởi những gì ta phải gặp trong cuộc đời. Vả chăng, có người còn nói: nhìn qua hồi ức, kỷ niệm buồn rồi cũng thành hạnh phúc".

    Ðó không phải là cái nhìn bi quan, mà là một cái nhìn nhân hậu và ấm áp.

    Ðó cũng là điều cuối cùng tôi muốn nói về cuốn sách này, muốn giới thiệu cùng bạn đọc.

    Nguyễn Sỹ Đại

     Nguồn: Báo Nhân dân

     

    Related posts

    Search

    Access times

    • Total visits42,919,127

    PARTNER

      Green Leaf Vietnam Trading Service Co., Ltd.

      Is the leading passenger transport service company in Vietnam! In 2019, Green Leaf VN has more than 500 passenger cars from 4 seats to 50 seats, new life, reaching 150 thousand arrivals. The rate of successful and punctual pickup is 99.97%.

      * Japanese customer care staff always create peace of mind and trust for customers ...